O Εθνικοαπελευθερωτικός Ζαπατιστικός Στρατός (EZLN) και ο subcomandante Μάρκος

Οι Ζαπατίστας, κοινωνικά αποκλεισμένοι Ινδιάνοι, δεχόντουσαν τις φυλετικές διακρίσεις της εξουσίας του Μεξικού και του Θεσμικού Επαναστατικού Κόμματος (PRI) το οποίο κυβερνούσε για ογδόντα χρόνια το Μεξικό. Ζώντας σε άθλιες συνθήκες, στην πιο φτωχή πολιτεία του Μεξικού, βίωσαν τις συνέπειες του νεοφιλελευθερισμού και της ΝAFTA, χάνοντας τη γη τους και υπομένοντας την εξαφάνιση του πολιτισμού τους ο οποίος θυσιαζόταν από την κεντρική εξουσία στο βωμό της παγκοσμιοποίησης. Η περιοχή Chiapas, πλούσια σε κοιτάσματα πετρελαίου, έγινε αντικείμενο εκμετάλλευσης από την κυβέρνηση, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα ενσωμάτωσης των γηγενών πληθυσμών στη νέα φάση της Μεξικανικής κοινωνίας. Κάτω από αυτές της συνθήκες η εξέγερση των Ινδιάνων ήταν αναπόφευκτη. Την πρωτοχρονιά του 1994, οι Ινδιάνοι της περιοχής Chiapas, στο Μεξικό, ξεσηκώθηκαν και χιλιάδες αντάρτες κατέλαβαν μεγάλο αριθμό χωριών και πόλεων. Με τις πρώτες στρατιωτικές επιχειρήσεις, έγιναν γνωστοί στο διεθνές στερέωμα ο Ζαπατιστικός Στρατός για την Εθνική Απελευθέρωση, EZLN (Ejercito Zapatista de Liberacion Nacional), η Παράνομη Επαναστατική Ιθαγενική Επιτροπή και ο subcomandante Μάρκος.

Με την εξέγερσή τους, επιζητούσαν την ειρηνική διευθέτηση των αιτημάτων τους, τα οποία είναι : στέγη, γη, δουλειά, υγεία, εκπαίδευση, τροφή, ελευθερία, ανεξαρτησία, δικαιοσύνη, δημοκρατία και ειρήνη.

Οι Ινδιάνικες φυλές είναι συνολικά 57 και μιλούν 92 διαφορετικές γλώσσες και διαλέκτους. Στις κοινότητες των Ινδιάνων το ποσοστό του αναλφαβητισμού ξεπερνάει το 50%. Το 86% από αυτούς πεθαίνουν από απλές εντερικές διαταραχές και το 60% υποσιτίζονται.

ΑΚΡΙΒΕΙΑ ή πώς συντηρούνται οι συνθήκες καταπίεσης κι εκμετάλλευσης

Με τον όρο ακρίβεια συνήθως γίνεται αναφορά στην άνοδο των τιμών ειδών απαραίτητων για την κάλυψη των άμεσων αναγκών των ανθρώπων. Οι διάφοροι «ειδικοί» επί των οικονομικών ζητημάτων, την μετρούν με διάφορα ποσοστά. Αλλά, η πλέον σίγουρη μέτρηση γίνεται από τους ίδιους τους ανθρώπους μέσα από την καθημερινή επαφή με τα μαγαζιά, που πουλούν είδη άμεσης ανάγκης.

Όταν τα διάφορα παπαγαλάκια της εξουσίας αρχίζουν να μιλούν συνέχεια για την ακρίβεια, αυτό σημαίνει πως η όποια σχέση ανάμεσα στους μισθούς και στην ποσότητα ειδών άμεσης ανάγκης που απαιτούνται για την συντήρηση και επιβίωση των ανθρώπων έχει διαταραχτεί έντονα. Που σημαίνει πως η ποσότητα των ειδών αυτών γίνεται μικρότερη απέναντι στο ίδιο ποσό χρημάτων. Οι επιπτώσεις είναι γνωστές και δεδομένες και δεν χρειάζονται παραπέρα εξήγηση. Η ακρίβεια είναι ένα «φαινόμενο» που άλλοτε είναι περιορισμένο κι άλλοτε εκτείνεται, όχι μόνο σε πολλά είδη αλλά και σε πολλά κράτη. Ούτως ή άλλως έχουμε να κάνουμε με ένα παγκόσμιο «φαινόμενο».

Η τιμή ενός προϊόντος αποτελεί ένα μέσο για την συντήρηση των συνθηκών δουλείας. Οι αυταπάτες που κατασκευάζονται στους καταπιεζόμενους κι εκμεταλλευόμενους ανθρώπους με τους μισθούς και τις κατά περιόδους αυξήσεις που δίνονται, γκρεμίζονται μέσα από τις συνεχείς τιμολογήσεις και ανατιμολογήσεις των διαφόρων ειδών. Ο τιμές των προϊόντων και οι μισθοί έχουν ένα κοινό παρανομαστή: τη διατήρηση των συνθηκών σκλαβιάς.

Πολυ-κουλτουραλισμός και Πολυ-πολιτισμικότητα

Ένα συνηθισμένο σλόγκαν που προέρχεται είτε από στημένους, είτε από αφελείς είναι και το παρακάτω: «Είναι καλό για μία κοινωνία να αποτελείται από διαφορετικές φυλές, θρησκείες ή πολιτισμούς. Δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτε».

Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Έχει καμία θέση ο φόβος απέναντι σ’ αυτή την κατάσταση; Η γνώμη μας είναι πως έχει πολύ μικρή. Κι αυτός είναι ο λόγος που θα πρέπει να μας κάνει προσεκτικούς η προσθαφαίρεση νοημάτων τα οποία δεν ισχύουν παρά μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις, ενώ ταυτόχρονα απομακρύνουν από αυτό που επιδιώκεται: την κατανόηση της πραγματικότητας στις διαστάσεις που αυτή έχει. Έχει ιδιαίτερη σημασία για τους ανθρώπους που αγωνίζονται να έχουν τη δυνατότητα κατανόησης, αφού με αυτό τον τρόπο θα μπορούν να αποφεύγουν λογικές και πρακτικές που τους συμπαρατάσσουν -παρά την πραγματική θέλησή τους- με τους σχεδιασμούς των κρατούντων.

Η έναρξη του μεγάλου μεταναστευτικού «ρεύματος», που χρονολογείται εδώ και δύο δεκαετίες, συμπίπτει –όπως έχουμε αναφέρει σε προηγούμενα κείμενα μας– τόσο χρονικά όσο και ουσιαστικά με την έναρξη της διαδικασίας επανενοποίησης της κυριαρχίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτή η διαδικασία είχε και έχει πολλές πτυχές, όπου πρωταρχικό ρόλο έχει η αποδιοργάνωση των σχέσεων και των δομών που προϋπήρχαν και ο μετασχηματισμός τους, σε άλλα πλαίσια και κατευθύνσεις.

Ο κοινωνικός αγωνιστής Μαρίνος Αντύπας

ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗ

Ο Μαρίνος Αντύπας, γιος του Σπύρου Αντύπα, μαραγκού, γλύπτη και τεχνίτη μαρμάρου, και της Αγγελίνας Κλαδά, γεννιέται το 1872 στα Φε-ρεντινάτα, ένα μικρό ορεινό χωριό της περιοχής Πυλάρου στην Κεφαλλονιά. Η πολυμελής οικογένειά τους (λέγεται ότι από τα πολλά παιδιά της οικογένειας επιζούν μόνο ο Μαρίνος και δύο μικρότερα αδέλφια του, ο Μπάμπης ή Μπαούτας και η Αδελαΐδα) περνά μια μετρημένη και δύσκολη ζωή, καθώς φαίνεται ότι δεν σχετίζεται παρά το κοινό της επώνυμο με τις παλιές εύπορες οικογένειες της περιοχής. Για το λόγο αυτό, άλλωστε, και σε αναζήτηση καλύτερης τύχης, σύντομα εγκαθίσταται στην πρωτεύουσα της Κεφαλλονιάς, το Αργοστόλι.

Εκεί, κατά τη σχολική χρονιά 1882-83, ο μικρός Μαρίνος εγγράφεται στο ελληνικό σχολείο, το σχολαρχείο, και μετέπειτα παρακολουθεί το γυ-μνάσιο, απ’ όπου και αποφοιτά τον Ιούνη του 1890 με εξαίρετες επιδόσεις και διαγωγή «αξιέπαινη». Σα μαθητής ακόμη, έρχεται σ’ επαφή με τη ριζοσπαστική παράδοση του τόπου του· παρά το ότι εκείνα τα χρόνια το προοδευτικό κίνημα του νησιού ατονεί, οι ιδεολογικές καταβολές του ριζοσπαστικού ενωτικού κόμματος της Κεφαλλονιάς στιγματίζουν τη σκέψη και διαποτίζουν μια για πάντα την ιδεολογία του Αντύπα.

Τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1890, βρίσκεται στην Αθήνα για να σπουδάσει στη Νομική Σχολή, χωρίς ποτέ, τελικά, να κατορθώσει να αποπερατώσει τις σπουδές του και να πάρει το πτυχίο του νομικού. Τότε είναι που για πρώτη φορά γνωρίζεται με προοδευτικούς κύκλους και το σο-σιαλιστικό ρεύμα της εποχής.

ΚΙΛΕΛΕΡ, 6 Μαρτίου 1910

Η κατάσταση στη Θεσσαλία από το 1881 έως το 1909

Μέχρι το 1881 η Θεσσαλία βρισκόταν κάτω από την Τουρκική κυριαρχία. Τη χρονιά αυτή γίνεται η προσάρτηση της από το Ελληνικό κράτος. Όμως, ο ελληνικός στρατός δεν μπήκε σαν ελευθερωτής. Την ελευθερία την ένιωσαν πεντακόσιοι νοματαίοι, οι πλούσιοι, οι ιδιοκτήτες, οι νοικοκυραίοι. Ο υπόλοιπος κόσμος το μόνο που είδε να γίνεται ήταν πως το τουρκικό μπαϊράκι αντικαταστάθηκε από το ελληνικό και οι Τούρκοι στρατιώτες από τους Έλληνες. Οι αγροτοδούλοι της Θεσσαλίας τα ίδια και χειρότερα. Γι’ αυτούς δεν πάρθηκε καμιά πρόνοια. Αντίθετα βγήκαν διαταγές που προστάτευαν τους ιδιοκτήτες «από πάσαν παράνομον ενέργειαν των αγροληπτών…». Αστυνομία, στρατός, δικαστές, μπήκαν στην υπηρεσία των τσιφλικάδων, που όχι μόνο βάσιζαν την ιδιοκτησία τους στην κλεψιά και την αρπαγή αλλά και στους τούρκικους τίτλους που είχαν αποκτήσει σαν αποτέλεσμα των νιτερέσων με τους μπέηδες.

Είχαν πετύχει μάλιστα στην ελληνοτουρκική συνθήκη προσάρτησης της Θεσσαλίας να υπάρχει ειδική μνεία (το αρθρ. 3) που απαγόρευε την απαλλοτρίωση μεγάλων αγροκτημάτων. Στηριγμένοι και σ’ αυτή τη διάταξη, όχι μόνο δεν δεχόντουσαν κουβέντα για απαλλοτρίωση, αλλά ούτε και για στοιχειώδη καλυτέρευση των συνθηκών ζωής των κολίγων.

Στο Ζάρκο έχουν συμβεί συνταρακτικά γεγονότα. Εκεί η πείνα και η δυστυχία ξεπερνά κάθε άλλη περιοχή. Ο επιστάτης του τσιφλικιού είναι ένας αιμοβόρος σατράπης. Θέλουν να διαμαρτυρηθούν οι δυστυχισμένοι κολίγοι αυτού του χωριού, αλλά πληρώνουν πολύ ακριβά αυτή τους τη στάση. Έρχεται στρατός στο χωριό και αρχίζει τους ξυλοδαρμούς, βρίζοντας τους κολίγους «τουρκοσπέρματα».

Ο ρόλος της εκκλησίας κατά την «Τουρκοκρατία»

Χωρίς να μπορούμε σε ένα άρθρο να αναλύσουμε πλήρως το ρόλο της ορθόδοξης εκκλησίας και του πατριαρχείου της Κωνσταντινουπόλεως (Ιστανμπούλ) κατά την προεπαναστατική περίοδο στον ελλαδικό χώρο, αξίζει να αναφέρουμε πώς έβλεπαν οι ζώντες την περίοδο εκείνη κάτοικοι του ελλαδικού χώρου το ρόλο της που αναμφισβήτητα αποδεικνύει το μίσος της για την ελευθερία.

Δεν είναι τυχαίο που ο Ανώνυμος στην Ελληνική Νομαρχία αναφέρεται στον κλήρο και την εκκλησία στο τέταρτο βιβλίο του με τίτλο «Οι Συνεργοί της Τυραννίας». Δε διστάζει, όταν αναφέρεται περί τυραννίας, «…μία ανεξάρτητος και απολελυμένη αρχή ενός προς τους άλλους», να μην συμπεριλάβει απλά τους Οθωμανούς αλλά και την εκκλησία, λέγοντας «…δια μέσου της θρησκείας και των νόμων, εκτελούσι τα όσα η κακία τους τούς διδάσκει..».

Είναι φανερό ότι την εποχή εκείνη ο πληθυσμός του ελλαδικού χώρου δεν διακρίνει την εκκλησία σαν φορέα απελευθέρωσης αλλά αντίθετα σαν το «χέρι» του σουλτάνου στο ρωμαίικο πληθυσμό. Και συνεχίζει να αναφέρεται στη «…μιαρά Σύνοδο της Κωνσταντινουπόλεως…» λέγοντας ότι «Εσύ, τους πτωχούς δεν καταδέχεσι ούτε καν να τους ιδής, ουχί δε να τους βοηθήσεις. Η λύσσα σου διά τα χρήματα είναι απερίγραπτος», περιγράφοντας πλήρως το θεσμικό της ρόλο στη διατήρηση της κυριαρχίας των Οθωμανών στη βαλκανική χερσόνησο.

H ΑΝΤΙ-ΕΞΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΟΥ

Ο άνθρωπος διαθέτοντας έμφυτα τα χαρακτηριστικά στοιχεία της κοινωνικότητας και του παιχνιδιού επιθυμεί την συναναστροφή με άλλους ανθρώπους και την συν-δημιουργική ενασχόληση (ζωγραφική, γλυπτική, μύθοι). Παράλληλα αναπτύσσει διάφορες γιορτές που άλλοτε αποτελούν δοξασίες σε κάποια θεότητα, όπως αυτή ορίζεται από την κοινότητα ή είναι άμεσα συνδεδεμένες με τη φύση ή και τα δυο μαζί.

Στις πρώτες κοινωνίες, όπως διαπιστώνουμε και σήμερα από διάφορες ανθρωπολογικές και εθνολογικές μελέτες, είναι αυτές οι ενασχολήσεις που παίζουν κεντρικό και κυρίαρχο ρόλο στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Παντού, σε ολόκληρο τον κόσμο, σε όλες τις κοινωνίες σαρκάζεται μέσω του γέλιου η εξουσία σε κάθε της μορφή (κρατική, θρησκευτική, οικογενειακή) μέσω διαφόρων γιορτών που αφετηριακά είχαν άλλες αφορμές (π.χ. αρχή άνοιξης) αλλά οι συμμετέχοντας έβρισκαν την ευκαιρία να κοροϊδεύουν καθετί εξουσιαστικό.

Κεντρική ιδέα σε πλήθος εορταστικών εκφάνσεων, ήταν η αναστολή των καθημερινών απαγορεύσεων, η ταύτιση με τη φύση και τα φυσικά φαινόμενα, η φαλλοφορία και βωμολοχία, η αντιμετάθεση κοινωνικών ρόλων. Βέβαια το μασκάρεμα κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο σε όλες αυτές τις εκδηλώσεις. Από την αρχαιότητα στον ελλαδικό χώρο συναντάμε πλήθος εορτών που τηρουμένων των αναλογιών παρουσιάζουν τα παραπάνω χαρακτηριστικά. Τα Διονύσια, Ανθεστήρια, Λήναια, Κρόνια, γιορτές του Ερμή στη Κρήτη είναι οι πιο γνωστές από τις πάμπολλες που υπήρχαν και σε πολλές άλλες περιοχές (Σκύρος, Τίρναβος, Νάουσα) με έκδηλο το “διονυσιακό” στοιχείο. Επίσης λαϊκές γιορτές παρατηρούμε και στη ρωμαϊκή εποχή με τα Βακχάλια, στο Βυζάντιο με τις Καλένδες, τις γιορτές του χειμώνα στη Κίνα και της άνοιξης στην Ινδία.

ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΑΣΥΛΟ

Υπάρχει μια θεσμική νομοθετική ρύθμιση που προσπαθεί να παρουσιάσει τους χώρους σπουδών ως αποστειρωμένους από τις επεμβάσεις του κράτους και των μηχανισμών του, ώστε να γίνεται «ελεύθερα η διακίνηση ιδεών και να προστατεύεται η έρευνα και η διδασκαλία από αυθαίρετες επεμβάσεις της Πολιτείας».

Έτσι, σύμφωνα με αυτή τη ρύθμιση δεν είναι δυνατό να επέμβουν ή να παραβρίσκονται οι μηχανισμοί του κράτους ή μέλη αυτών των μηχανισμών στους πανεπιστημιακούς χώρους. Εννοείται πως αυτό αφορά τις ένστολες ή συγκαλυμμένες (undercover) κατασταλτικές δυνάμεις.

Για ένα δημοκράτη, αμεσοδημοκράτη, αριστερό ή κομμουνιστή αυτή η διατύπωση γίνεται το ευαγγέλιο της υποστήριξης δικαιωμάτων.

Έτσι, στη βάση της αρχής της υπεράσπισης της δημοκρατίας, η κατάληψη ενός πανεπιστημιακού χώρου είναι μια πράξη θεμιτή. Αρκεί να υπάρχει σεβασμός στο χώρο και να τηρούνται οι κανόνες που ορίζει το ίδρυμα, λένε διάφοροι. (Αυτό βέβαια έχει οδηγήσει τη φοιτητική «νομενκλατούρα» να καταφεύγει σε κάποιες κατ’ επίφαση καταλήψεις, οι οποίες στην πράξη είναι ...παραστάσεις [από το παρίσταμαι =δίνω το παρόν] σε κάποιους χώρους, ή παραμονές για διανυκτέρευση ή διημέρευση χωρίς να διαταράσσεται το πνεύμα ή η λειτουργία του χώρου και των τμημάτων εκ- παίδευσης).

ΟΙ ΤΣΙΓΓΑΝΟΙ

«Είμαστε κύματα που η ηρεμία τους είναι η ανυπαρξία»

Άνθρωποι περιπλανώμενοι, κατατρεγμένοι στο πέρασμα των αιώνων από το κράτος, αντιμέτωποι με έναν διάχυτο κοινωνικό ρατσισμό και αποκλεισμό. Αυτοί είναι οι τσιγγάνοι. Κινούμενοι, διαχρονικά και άναρχα, πάνω στη λεπτή γραμμή της διατήρησης της παράδοσής τους και των εθίμων τους και των προσπαθειών αφομοίωσής τους (ή ακόμη και καταστολή τους). Αυτή η πορεία, τους έφερε στο «περιθώριο» της ιστορίας.

Πόσο συχνά, άραγε, φέρνουμε στη μνήμη μας ότι 500.000-600.000 τσιγγάνοι σφαγιάστηκαν από τα στρατεύματα του Χίτλερ κατά τη διάρκεια της ναζιστικής περιόδου; Και εδώ, όμως, η επιλεκτικότητα δεν είναι τυχαία. «Θα πρέπει δε να σημειώσουμε ότι η γενοκτονία αυτή είναι σχετικά άγνωστη, σε σύγκριση τουλάχιστον με το ολοκαύτωμα των Εβραίων, κάτι που δεν είναι ανεξάρτητο από την απουσία πολιτικής οργάνωσης (κρατικού ή άλλου τύπου) στους τσιγγάνους, αλλά και την εν γένει επιφυλακτική έως αρνητική στάση της υπόλοιπης κοινωνίας απέναντί τους».1

Η προέλευση

Τα όποια στοιχεία για την προέλευση των τσιγγάνων προέρχονται από τη μελέτη της γλώσσας τους (της ρομανί). Αυτή παρουσιάζει μεγάλη ομοιότητα με ορισμένες ινδικές γλώσσες. Ξεκινώντας, λοιπόν, από την Ινδία, οι τσιγγάνοι κατευθύνονται στην Περσία (εμφανίζονται γύρω στον 9ο αιώνα μ.Χ.) και από εκεί στην Αρμενία, όπου και παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα και σταδιακά περνούν στα εδάφη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Αυτή η μετακίνηση πιθανόν να οφείλεται σε επιθέσεις των Σελτζούκων Τούρκων στα αρμένικα εδάφη, οι οποίες προκάλεσαν πληθυσμιακές ανακατατάξεις. Από εκεί, διασπείρονται αρχικά σε εδάφη της βαλκανικής χερσονήσου και της νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Πιότρ Κροπόκτιν: Η Παρισινή Κομμούνα

Πρόλογος

Η Επανάσταση της 18ης Μάρτη του 1871 που έδωσε στους απανταχού επαναστάτες ελπίδα ελευθερίας. Το Παρίσι για 72 µέρες ελεύθερης προσπάθειας αυτοδιεύθυνσης καθιερώνοντας δωρεάν παιδεία το διαχωρισµό του κράτους από την εκκλησία,κατάργηση της πορνείας(όχι επιβολή),10ωρη εργασία, κολεκτίβες στις βιοµηχανίες,κατάργηση των αργυραµοιβών(όχι επιβολή) ,µα και συµµετοχή των γυναικών στα κοινά,υπήρχαν επιτροπές γυναικών που οργάνωσαν λαϊκά συσσίτια και επιτροπή µέριµνας για τους τραυµατίες αλλά συµµετείχαν και στα οδοφράγµατα σε µια ηµεροµηνία σταθµό τη3 Απρίλη του1871 που η υποταγµένη κυβέρνηση του L.Τhierς συνθηκολογώντας µε τους Πρώσους διατάζει το στρατό να θανατώσει τους πάντες. Οι κυβερνητικές δυνάµεις από την 21 Μάη τις 28 Μάη έπειτα από µια εβδοµάδα άγριων µαχών, που έµεινε στην ιστορία ως - Ματωµένη Εβδοµάδα -Κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων σκοτώθηκαν 30.000 από άλλες πηγές 100.000 Πολλοί από τα περίπου 2 εκ κατοίκων που πρόλαβαν αυτοεξορίστηκαν οι περισσότεροι ωστόσο έλαβαν την ευγενική µεταχείριση του κράτους µε προγραφές και εξορίες -µόλις 7000 ανέρχονται οι εξόριστοι στη Ν Καληδονία- που έδειξε ότι στο σκοπό του να καταστείλει µια εξέγερση δεν διστάζει να συµµαχήσει µε τους εχθρούς του και ενώ οι Γάλλοι στρατιώτες αρχικά δεν πυροβολούν µετά βιαιοπραγούν σε γυναικόπαιδα µε τη λογική του όχλου και της ανωνυµίας που δίνει ο στρατός και δικαιολογεί τα εγκλήµατα εν καιρώ πολέµου έφτασαν σε τέτοια παράκρουση που γκρέµισαν µετά τα περισσότερα κτίρια ξαναχτίζοντας ολόκληρες συνοικίες στο Παρίσι ώστε σε επανάληψη της εξέγερσης να µπορούν να εισέρχονται οι άµαξες µε τα κανόνια για την εύκολη καταστολή αφού και ο στρατός που έφτιαξαν οι εξεγερµένοι Κοµµουνάριοι µάτωσε τους κυβερνητικούς .Κατά τη γνώµη µου η κοµµούνα έκανε δύο µεγάλα καίρια λάθη αναλώθηκε σε εκλογές ενώ υπήρχαν ήδη επιτροπές διαχείρισης χρονοτριβώντας χωρίς να ανοιχτεί η εξέγερση και σε άλλες πόλεις δηµιούργησε µιαπό λη -κράτο ς χωρίς συµµάχους απέναντι σε ένα πανίσχυρο αλλά εχθρικό στρατό που ηττηµένος χτύπησε τους επαναστάτες θεωρώντας αυτούς υπεύθυνους για την ήττα και τη συνθηκολόγηση βασικό ρόλο έπαιξε ότι δεν έγιναν εκτεταµένες απαλλοτριώσεις για παράδειγµα δεν εθνικοποιήθηκε η κεντρική Τράπεζα της Γαλλίας πράγµα που οδήγησε σε πείνα και έλλειψη ανεφοδιασµού όπλων και τροφίµων των πολιορκηµένων Κοµµουνάριων. Ωστόσο µένει φωτεινό παράδειγµα των εργατικών εξεγέρσεων και εµπνέει νέες γενιές επαναστατών.

Saghi

Ο Εορταστικός καταναλωτισμός και η διαχρονική έννοια του Δώρου

Κάθε χρόνο οι πόλεις στολίζονται όλο και πιο νωρίς για να υποδεχθούν τα Χριστούγεννα. Πανύψηλα δένδρα, χιλιάδες λαμπάκια, εκατοντάδες αγιοβασίληδες προσπαθούν με κάθε τρόπο να οδηγήσουν τους καταναλωτές στην εμποροπανήγυρη. Είναι η περίοδος που και οι πιο μετριοπαθείς καταναλωτές συναγωνίζονται τους φαν των κάθε λογής mall. Οι τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές διαφημίσεις, τα ιλουστρασιόν φυλλάδια στις εφημερίδες κάθε χρόνο πασχίζουν να μας δείξουν ότι πρωτοχρονιά χωρίς κατανάλωση δεν συνάδει. Και όλα αυτά συνυφασμένα με την πρακτική του δώρου.

Δώρο στη/ο σύντροφο, συγγενή, παιδιά, ανίψια, γονείς, φίλους. Δώρα σε όλους. Ο περιβόητος 13ος μισθός επιστρέφει στο χώρο εκταμίευσης. Ο οποίος –τι ειρωνεία– αποκαλείται και αυτός δώρο Χριστουγέννων. Από πότε αλήθεια, τα αφεντικά μας χαρίζουν;

Θυμόμαστε όλοι πέρσι (Σημ.: εννοεί κατά την εξέγερση του Δεκέμβρη 2008) τέτοιες μέρες, που στις μεγάλες πόλεις του ελλαδικού χώρου ξεσπούσαν μεγάλης έκτασης συγκρούσεις, τις εκκλήσεις δημάρχων, υπουργών και εμπόρων για ηρεμία και παράλληλη εφαρμογή χαριστικών διατάξεων για μη φορολόγηση τους.

Ιβάν Ίλλιτς

Ένας από τους σημαντικότερους κριτικούς αναλυτές της βιομηχανικής κοινωνίας. Γεννήθηκε στη Βιέννη το 1926 από πατέρα Κροάτη και μητέρα εβραία (ρώσικης καταγωγής κατά την Λ. Ζωγράφου). Πέθανε στις 2 Δεκεμβρίου του 2002 στη Βρέμη της Γερμανίας. Σπούδασε κρυσταλλογραφία, ιστορία, φιλοσοφία και θεολογία. Γίνεται καθολικός ιερέας το 1951 και ζητά να σταλεί στη Ν. Υόρκη, σε μια ιρλανδέζικη συνοικία, όπου ζούσαν και πολλοί πορτορικανοί. Το 1956 γίνεται αντιπρύτανης στο Πανεπιστήμιο του Πουέρτο Ρίκο και μετά τον αποσχηματισμό του από την Εκκλησία (1960), γίνεται καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Φορντ Χαμ της Ν. Υόρκης. Το κυρίως έργο του συνδέεται με το Κέντρο Διαπολιτισμικής Τεκμηρίωσης (CIDOC) το οποίο ιδρύει το 1964 στην Γκουερναβάκα του Μεξικού, μέσα από τη δραστηριότητα του οποίου προκύπτουν όλες οι ριζοσπαστικές του αναλύσεις και οι εναλλακτικές του προσεγγίσεις για την βιομηχανική κοινωνία. Μέσα σε μια δεκαετία δημοσιεύει περισσότερες από 350 εργασίες και δημιουργεί μια μοναδική βιβλιοθήκη με 100.000 εργασίες για τις λαϊκές θρησκείες και τους πολιτισμούς της Λατινικής Αμερικής. Ανατρέπει τον παραδοσιακό ρόλο του «εκπαιδευτή» και στα σεμινάρια που οργανώνει παίζει το ρόλο του συντονιστή-προγραμματιστή (Λειτουργική μετατόπιση από το ουσιαστικό στο ρήμα). Μια ξεχωριστή προσωπικότητα που έδωσε νόημα και υπόσταση στην «εναλλακτικότητα» του οικολογικού λόγου. Χάρις στον Ίλλιτς οι οικολόγοι δικαιούνται να αποκαλούνται και «εναλλακτικοί».

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, όπως αναφέρει ο Κ.Χατζηκυριάκου στην Αυγή της 16/12, έζησε με έναν όγκο, αρνούμενος να υποβληθεί σε ιατρικές θεραπείες από ένα ιατρογενές σύστημα που βρέθηκε στο στόχαστρό του και αποτέλεσε μία από τις εναλλακτικότερες προσεγγίσεις του στο περίφημο βιβλίο του Ιατρική νέμεση (1973 και στα ελληνικά το 1988 από την Εκδοτική Ομάδα). Η στάση του αυτή είναι απόλυτα συνεπής με όσα έγραφε: «…από τη στιγμή που ένα γιατρός περιθάλπει ανίατους αρρώστους, διαστρεβλώνει την τέχνη του: από μέσο την κάνει σκοπό… Το κόστος της θεραπείας έφτασε να φαίνεται ασήμαντο μπροστά στο κόστος της παράτασης μιας άρρωστης ζωής». Περπάτησε με τα πόδια όλη την Λατινική Αμερική και γνώριζε έντεκα γλώσσες.

Το συγγραφικό του έργο ξεκινά με το βιβλίο του Κοινωνία χωρίς σχολεία (1971 και στα ελληνικά 1976 από τη Νεφέλη), όπου τάσσεται κατά της υποχρεωτικής σχολικής εκπαίδευσης. Ακολουθούν το Μετά την κοινωνία χωρίς σχολεία, τι; πολιτική αντιστροφή (1973 και στα ελληνικά από τις εκδ. Σπηλιώτη, χ.χ.), Να λευτερώσουμε το μέλλον (εκδ. Γραμμή, σε μετάφραση και πρόλογο της Λιλής Ζωγράφου και του Έριχ Φρομ, 1977), Ευτραπελία (εκδ. Κατσάνος, 1989, τίτλος στα αγγλικά: Tools for conviviality), Στο σοσιαλισμό φτάνεις μόνο με ποδήλατο (εκδ. Κατσάνος, 1989), Η2Ο και τα νερά της λησμοσύνης (εκδ. Χατζηνικολή 1990) και Για τις ανάγκες του ανθρώπου (εκδ. Νησίδες).

Αντιναζισμός, Δημοκρατία και κοινωνικός αγώνας

 

Φαίνεται πως όσες αναφορές κι αν γίνουν στις διάφορες μορφές και τρόπους, μέσα από τις οποίες εφαρμόζεται η κρατική επιβολή, όσο περισσότερο διεξοδική γίνεται η διερεύνηση των εκφράσεων και παραμέτρων της εξουσιαστικής τεχνικής, πάλι θα εμφανίζονται λογικές και πρακτικές, που δεν φαίνονται διατεθειμένες να ξεπεράσουν φραγμούς και εμπόδια, παραμένοντας εγκλωβισμένες μέσα σε όρια που οι καιροί έχουν ξεπεράσει στην πράξη.

Αυτή η κατάσταση δείχνει πως η δυνατότητα του κράτους να επαναβεβαιώνει και να δοκιμάζει τις πρακτικές του δεν έχει ατονήσει. Η συνεχής προώθηση των μέσων που διαθέτει και η ανάλογη εφαρμογή των τεχνικών που αναπτύσσει, κατορθώνουν ανά περιόδους να γίνονται τα κλειδιά για την επιτυχία των μακροπρόθεσμων σχεδιασμών του.

Η προβολή και η αξιοποίηση των φασιστικών ομάδων αποτελούσε ανέκαθεν το μέσο για την εκτροπή ή και την καταστολή των κοινωνικών αγώνων. Οι φασιστικές - ναζιστικές ομάδες αποτελούν μέρος μιας διαρκούς προσπάθειας των εξουσιαστών, που αποσκοπεί στην μερικοποίηση της κοινωνικής δράσης και την ενασχόληση των αναρχικών και των αγωνιζόμενων ανθρώπων με επί μέρους καταστάσεις. Άλλωστε, στα πλαίσια της πολιτικής τεχνικής, η δημοκρατία ανέκαθεν εμφανιζόταν σαν κάτι το ανταγωνιστικό προς το φασισμό και τον εθνικισμό. Η πραγματικότητα είναι, βέβαια, διαφορετική, αφού η μία πολιτική έκφραση συμπληρώνει την άλλη στη διεκπεραίωση των επιδιώξεων του κράτους και τη διατήρηση των συνθηκών καταπίεσης κι εκμετάλλευσης.

Αντιφασιστικές εμμονές

Έχουμε αναφερθεί και σε προηγούμενα άρθρα μας στη ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ στο θέμα του αντιφασισμού.

Πέρα από την σαφή διάκριση ανάμεσα στον φασισμό, το ναζισμό και το νεοναζισμό, που θα πρέπει να γίνεται, για να αποφεύγονται οι κατασκευασμένες ιδεολογικοπολιτικές πολώσεις, που ωθούν στον φανατισμό, εξ ίσου σημαντικό είναι να γίνει κατανοητό πως ο ναζισμός, ο φασισμός και η δημοκρατία με οποιεσδήποτε αποχρώσεις ή συνθέσεις κι αν εμφανίζονται, συνιστούν πολιτική έκφραση και εφαρμογή των συνθηκών καταπίεσης κι εκμετάλλευσης μέσω του κράτους.

Και με ακόμα πιο απλά λόγια. Η δημοκρατία, (άμεση ή έμμεση, συμμετοχική, κοινοβουλευτική, βασιλευόμενη, προεδρική ή προεδρευόμενη κ.λπ.), η δικτατορία (ναζισμός, φασισμός, στρατιωτική δικτατορία, δικτατορία του προλεταριάτου κ.λπ.), η απολυταρχία και η ολιγαρχία σε διάφορες ιστορικές αλλά και σύγχρονες εκδοχές τους αποτελούν τρόπους άσκησης της εξουσίας στους υποταγμένους που άλλοτε ονομάζονται πολίτες, άλλοτε υπήκοοι και σε άλλες περιπτώσεις έχουν τους ανάλογους επιθετικούς προσδιορισμούς, που έχουν επιλεγεί από την κυριαρχία (σοβιετικός πολίτης κ.ά.).

Γι’ αυτό, δεν χωρά κανενός είδους αμφιβολία πως η δράση για την απελευθέρωση από τις καταπιεστικές κι εκμεταλλευτικές συνθήκες δεν μπορεί να έχει αποτελέσματα από τη στιγμή που δεν στρέφεται εναντίον της συμπυκνωμένης και δομημένης μορφής εξουσίας, την πηγή από την οποία προέρχονται: Το κράτος. Έτσι, από τη στιγμή που η δράση των καταπιεσμένων στρέφεται προς τη διαχείριση ή τις επιπτώσεις που έχει αυτή στο σύνολο των καταπιεσμένων ανθρώπων, τότε αφήνεται αλώβητη η κύρια πηγή των δεινών.

EΘΝΟΣ: Η κατασκευή ενός ιδεολογήματος

Το έθνος συγκροτείται, δια μέσου μιας μακρόχρονης διαδικασίας, στη Δυτική Ευρώπη: το φαινόμενο έχει τις ρίζες του στο εκρηκτικό κομμάτιασμα της δυτικής Χριστιανοσύνης, στην παρακμή και το ξεπέρασμα του φεουδαρχισμού, στην ανάπτυξη των πόλεων και της αστικής τάξης…Το κράτος είναι ο ιστορικο-κοινωνιολογικός πυρήνας του έθνους». (Έντγκαρ Μορέν)

«Το έθνος είναι το αποτέλεσμα του κράτους και όχι η αιτία. Είναι το κράτος που δημιουργεί το έθνος και όχι το έθνος που δημιουργεί το κράτος…Το έθνος υπόκειται πάντα σε πολιτικές θεωρήσεις, βασισμένες σε συγκεκριμένους πολιτικούς λόγους πίσω από τους οποίους καλύπτονται πάντοτε τα συμφέροντα των προνομιούχων μειοψηφιών». (Ρούντολφ Ρόκερ)

«Το έθνος στην πραγματικότητα είναι ένα λάστιχο που τεντώνεται ή μαζεύεται ανάλογα με τα συμφέροντα των κατασκευαστών και χειριστών του… Δεν έχει καμία σημασία, στη βάση και στη προοπτική της κοινωνικής κι ατομικής απελευθέρωσης, η αποδοχή κι αναγνώριση της έννοιας του έθνους. Το έθνος, σαν μια ακαθόριστη συνεύρεση μεγάλων και ανομοιογενών μεταξύ τους ομάδων ανθρώπων, δεν μπορεί να αποτελέσει από μόνο του στοιχείο αντιπαλότητας. Η αντιπαλότητα του «έθνους», ενεργοποιείται μέσω της κυριαρχίας, της πολιτικής». (Αναρχική Θεώρηση, τεύχος 8-9, σελ.18)