Loading...

Δευτέρα, 12 Οκτωβρίου 2009

Η Ουγγρική επανάσταση του 1956


ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΠΡΟΣΟΥΡΑ


Ωθούμενοι από την πεποίθηση ότι ο αγώνας ενάντια στη λήθη είναι αγώνας ενάντια στην εξουσία και ότι οι αμέτρητες στιγμές κατά τις οποίες έσπασαν οι όποιες αυταπάτες είχαν οι καταπιεσμένοι σχετικά με τα αφεντικά τους (οικονομικά ή πολιτικά), πρέπει να καταγράφονται και να γίνονται κτήμα όλων, προχωρήσαμε στην έκδοση αυτής της μπροσούρας. Το πρωτότυπο κείμενο γράφτηκε από την Αναρχική (πρώην Αναρχική Κομμουνιστική) Ομοσπονδία της Αγγλίας και αποτελεί περισσότερο παρουσίαση και καταγραφή ενός ιστορικού γεγονότος - παρά ανάλυση και σχολιασμό του -, οπότε, σε γενικές γραμμές μας βρίσκει σύμφωνους. Οφείλουμε, όμως, να διευκρινίσουμε πως είμαστε αντίθετοι με την άποψη που διαφαίνεται στο κείμενο περί "κεντρικότητας και πρωτοπορίας της εργατικής τάξης", πρώτον, γιατί δεν πιστεύουμε στη ύπαρξη συγκεκριμένων επαναστατικών υποκειμένων και, έπειτα, γιατί είναι τουλάχιστον απλοϊκό να μιλά κανείς με τόση ευκολία για το ποια είναι η "εργατική τάξη" σήμερα. Εάν το κείμενο εννοεί έναν τρόπο οργάνωσης, τότε, μάλλον, θα συμφωνήσουμε. Εάν, όμως, εννοεί ότι χρειαζόμαστε μια οργάνωση, τότε, φυσικά, διαφωνούμε, γιατί μια τέτοια άποψη κάθε άλλο παρά αναρχική είναι. Επειδή οι πολλές ταμπέλες μόνο σύγχυση μπορούν να φέρουν καθώς και διανοουμενίστικες κοκορομαχίες, δηλώνουμε πώς αυτό για το οποίο εμείς αγωνιζόμαστε λέγεται, απλά, ΑΝΑΡΧΙΑ. Ευχαριστούμε το σύντροφο Θ. "D", για την παραχώρηση του πρωτότυπου καθώς και τη συντρόφισσα Ν.Φ. για τη βοήθειά της στη μετάφραση και τη δακτυλογράφηση.

ΑΝΑΡΧΙΚΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ
"ΟΥΤΕ ΘΕΟΣ-ΟΥΤΕ ΑΦΕΝΤΗΣ"


ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μια εκδοχή αυτού του φυλλαδίου πρωτοεμφανίστηκε ως ένθετο στον "Αναρχικό Εργάτη", την εφημερίδα του Συνδέσμου Αναρχικών Εργατών (AWA - Anarchist Wοrkers Assοciatiοn), το Νοέμβρη του 1976. Αυτή η προσεκτικά αναθεωρημένη επανέκδοση επανορθώνει την υποτίμηση του AWA όσον αφορά την εργατική τάξη, αποκαθιστώντας την ως τον πρωταρχικό καταλυτικό παράγοντα στα γεγονότα του 1956.

Η Ουγγρική Επανάσταση παραμένει σημαντική, ως ένα εξαίρετο παράδειγμα των νέων μορφών επαναστατικής οργάνωσης της εργατικής τάξης - έμβρυα μιας νέας κοινωνίας χωρίς κρατική οργάνωση, που έχουν εμφανιστεί συχνά κατά τη διάρκεια επαναστάσεων και εξεγέρσεων τα τελευταία 120 χρόνια, περίπου.


Τα ουγγρικά εργατικά συμβούλια ήταν όργανα, μέσα από τα οποία η εργατική τάξη, στο σύνολό της, θα μπορούσε να έχει απευθείας αναλάβει και διαχειριστεί την κοινωνία, χωρίς τη μεσολάβηση του κοινοβουλίου. Η ουγγρική εργατική τάξη επιτέθηκε ευθέως στην κρατική εξουσία, την οποία έλεγχε το Κομμουνιστικό Κόμμα και εδραίωσε την ιδέα μιας μελλοντικής κοινωνίας, κατά την οποία δεν θα υπήρχε κράτος ή ιεραρχία, μιας κοινωνίας βασισμένης στην ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Δεν είναι, επομένως, αποτέλεσμα νοσταλγίας το ότι αναφερόμαστε στη μνήμη της ουγγρικής επανάστασης του 1956.

Η Ουγγαρία του '56 ήταν μια παραδειγματική κίνηση της εργατικής τάξης να φτάσει από μόνη της στην εξουσία. Μιας κίνησης διπλά σημαντικής, γιατί συνέβη σ' ένα από τα κατ' εξοχήν "εργατικά κράτη". Έδειξε σε πολλούς ανθρώπους ανά τον κόσμο μια νέα εναλλακτική δυνατότητα στην πόλωση καπιταλισμός-σοβιετικός κομμουνισμός (δηλαδή κρατικός καπιταλισμός), ωθώντας διάφορα κινήματα προς την υιοθέτηση γνήσιων επαναστατικών τακτικών.

ΟΙ "ΦΑΣΙΣΤΕΣ"

Όταν ο σοβιετικός στρατός - προς το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου -, σάρωνε την ανατολική Ευρώπη, αυτό που έκανε, σίγουρα δεν ήταν η "απελευθέρωση των εργατών και των χωρικών".

Το ήδη υπάρχον σύστημα, με τον Στάλιν να παρέχει υποστήριξη στις αντιδραστικές κυβερνήσεις, συνέχιζε να υπάρχει. Στη Βουλγαρία την εξουσία κατείχε ο στρατηγός Γκεοργκίεφ, που τώρα είχε την υποστήριξη των κομμουνιστών και που το 1934 είχε επιτεθεί σε απεργούς, σκοτώνοντας κάποιους και αποκαλώντας τους απεργούς εργάτες"φασίστες".

Κάποιοι απεργοί ανθρακωρύχοι χαρακτηρίστηκαν "αναρχικοί" και "φασίστες" και φυλακίστηκαν. Νωρίτερα, ο ρωσικός στρατός και τα ανδρείκελά του στη Βουλγαρία, διέλυσαν τις πολιτοφυλακές, που είχαν δημιουργήσει οι εργάτες και τα συμβούλια των στρατιωτών στις τάξεις του στρατού.

Σε μέλη του κόμματος που ήταν αντίθετα σε όλα αυτά, ο Μολότωφ είπε τα εξής: "Αν ορισμένοι κομμουνιστές συνεχίσουν να συμπεριφέρονται κατ' αυτόν τον τρόπο, θα τους επαναφέρουμε στα λογικά τους. Η Βουλγαρία θα διατηρήσει τη δημοκρατική της κυβέρνηση και την παρούσα τάξη... Πρέπει να διατηρήσετε όλους τους πολύτιμους αξιωματικούς του στρατού που υπήρχαν και πριν το πραξικόπημα. Πρέπει να επαναφέρετε στην υπηρεσία όλους τους αξιωματικούς που έχουν απολυθεί για διάφορους λόγους.".

Στη Βουλγαρία οι αναρχικοί γνώρισαν μεγάλη υποστήριξη ανάμεσα στους εργάτες, τους χωρικούς, τους διανοούμενους και τη νεολαία.

Οι σταλινικοί τώρα άρχισαν να χτυπούν το κίνημα, απαγορεύοντας την εφημερίδα της Αναρχοκομμουνιστικής Ομοσπονδίας, επειδή είχε γράψει, ότι το δυνατότερο όπλο της εργατικής τάξης για την υπεράσπιση των συμφερόντων της ήταν η απεργία!

Στις 10 Μάρτη 1945, 90 αντιπρόσωποι σε μία συνδιάσκεψη αναρχικών συνελήφθησαν, βασανίστηκαν και στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ανάμεσά τους και μαχητές που είχαν βρεθεί στην πρώτη γραμμή της απεpγίας των εργατών καπνού ενάντια στο φασιστικό καθεστώς.

Σύντομα και όλα τα άλλα σοσιαλιστικά κόμματα είχαν απαγορευθεί και τα μέλη τους είχαν φυλακιστεί.

ΣΤΗΝ ΟΥΓΓΑΡΙΑ

Από το 1919, ο ουγγρικός λαός είχε υποφέρει το φασιστικό καθεστώς του ναύαρχου Χόρτι, ο οποίος είχε δολοφονήσει χιλιάδες, ενώ είχε στείλει πάνω από 400.000 Εβραίους στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Το 1944 οι Ρώσοι έστησαν στην Ουγγαρία μία νέα κυβέρνηση, επικεφαλής της οποίας ήταν ο γενικός διοικητής του ουγγρικού στρατού, Μπέλα Μίκλος, τον οποίο είχε προσωπικά "στολίσει" ο Χίτλερ με τον Σιδηρούν Σταυρό.

Η νέα αυτή κυβέρνηση εξακολούθησε να υποστηρίζει τον Χόρτι ως τον κυβερνήτη της Ουγγαρίας.

Οι σταλινικοί φοβήθηκαν, πως οι εργάτες και οι χωρικοί θα δημιουργούσαν συμβούλια, για να διοικούν την Ουγγαρία κι έτσι προτίμησαν να υποστηρίξουν αυτούς, τους "πρώην φασίστες", παρά να ανοίξουν την πόρτα στην προλεταριακή επανάσταση.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα άρχισε να εισχωρεί στην κυβέρνηση, αναλαμβάνοντας το υπουργείο Εσωτερικών και τον έλεγχο της κρατικής αστυνομίας (AVN).

Αυτή είχε σχηματιστεί από δήμιους και "χασάπηδες", που είχαν υπηρετήσει υπό τον Χόρτι, καθώς και από τραμπούκους του Κομμουνιστικού Κόμματος.

Η AVN ήταν μισητή στην ουγγρική εργατική τάξη, εξ αιτίας του ρεκόρ που κατείχε σε βασανιστήρια και φόνους και επειδή είχε προνομιούχο θέση στην ουγγρική κοινωνία.

Τη στιγμή που ο μέσος μηνιαίος μισθός στην Ουγγαρία ήταν 1.000 φιορίνια, οι αστυνομικοί έπαιρναν 3.000 φιορίνια το μήνα, ενώ οι αξιωματικοί τους από 9.000 έως και 12.000 φιορίνια το μήνα.

Εν τω μεταξύ, οι Ρώσοι άρχισαν να λεηλατούν τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

Ο σοβιετικός στρατός πήρε μαζί του από την Ουγγαρία μια τεράστια ποσότητα από τη λεία αυτή και κατέσχεσε πολύ μεγάλες ποσότητες δημητριακών, κρέατος, λαχανικών και γαλακτοκομικών προϊόντων. Έδωσαν στην Ουγγαρία το τεράστιο ποσό των 300 εκατομμυρίων δολαρίων, για αποζημίωση.

Αυτό, βέβαια, σήμαινε, πως η ουγγρική εργατική τάξη έπρεπε να πληρώσει με έλλειψη σε φαγητό και χαμηλούς μισθούς.

Το Κρεμλίνο έπρεπε να ακυρώσει τις μισές από τις αποζημιώσεις που ακόμα όφειλε το 1948, λόγω των φόβων για επανάσταση στην Ουγγαρία.

Η ΛΗΣΤΕΙΑ

Η Μόσχα συνέχισε να εκμεταλλεύεται την Ουγγαρία με όλους τους τρόπους. Πουλούσαν προϊόντα στην Ουγγαρία σε τιμές πολύ υψηλότερες από τις κανονικές, ενώ, παράλληλα, αγόραζαν τις εξαγωγές της σε πολύ χαμηλές τιμές. Το ίδιο συνέβαινε με όλες τις ανατολικές χώρες.

"Η ληστεία της Πολωνίας μέσα απ' αυτή την πράξη και μόνο, έφτασε τα Ι 00 εκατομμύρια δολάρια το χρόνο. Ο βρετανικός καπιταλισμός ποτέ δεν είχε τόσο μεγάλο ετήσιο κέρδος από τις επενδύσεις στην Ινδία" (Ιγκαέλ Γκλουκστέϊν "Οι δορυφόροι του Στάλιν στην Ευρώπη").
Μέχρι το 1950 τα ανατολικοευρωπαϊκά κράτη είχαν ολοκληρωτικά εισέλθει στο πολιτικό και οικονομικό σύστημα της Ε.Σ.Σ.Δ., με τη θεσπισμένη από το κράτος κολεκτιβοποίηση της γεωργίας και την εθνικοποίηση της βιομηχανίας.

Αλλά ένα αίσθημα δυσαρέσκειας και ανησυχίας άρχισε να αναπτύσσεται. Οι εργάτες στην Τσεχοσλοβακία, την Πολωνία και την Ουγγαρία, αντέδρασαν στο νέο σύστημα εργασίας, με απουσίες, παραγωγή ποιοτικά κατώτερης εργασίας και μειωμένο ζήλο για εργασία. Η δυσαρέσκεια άρχισε να εξαπλώνεται.

Ο Γιόζεφ Ρεβάι, ένας θεωρητικός του κόμματος στην Ουγγαρία, παραπονέθηκε, τον Οκτώβρη του 1948, ότι μόνο το 12% των μελών διάβαζε την εφημερίδα του κόμματος.

Οι καθαιρέσεις άρχισαν εξ αιτίας της διαμάχης μεταξύ του Γιουγκοσλάβου ηγέτη Τίτο και του Στάλιν. Το κυνήγι των τιτοϊκών έγινε το αγαπημένο σπορ των γραφειοκρατών. Μόνο στην Ουγγαρία, 483.000 μέλη του κόμματος εκδιώχτηκαν και εκατοντάδες εκτελέστηκαν, μεταξύ των οποίων και το ηγετικό στέλεχος Ραζκ.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ

Ο Ιωσήφ Στάλιν πέθανε στις 6 Μάρτη 1953. Οι ελπίδες των εργατών ξύπνησαν. Σκέφτηκαν πως ήταν μια ευκαιρία να σταματήσει η δικτατορία που είχε επιβληθεί στο προλεταριάτο.

Τον Ιούνιο του ίδιου έτους, σημειώθηκαν στην Τσεχοσλοβακία διάφορες εξεγέρσεις, που, όμως, καταστάλθηκαν πολύ γρήγορα. Δύο εβδομάδες αργότερα, εξεγέρθηκαν οι εργάτες του Ανατολικού Βερολίνου.

Η όλη υπόθεση ξεκίνησε από μια διαδήλωση οικοδόμων για καλύτερους μισθούς και μείωση του φόρτου εργασίας.

Χιλιάδες ενώθηκαν με τους διαδηλωτές. Η αναταραχή εξαπλώθηκε σε όλη την Ανατολική Γερμανία, αλλά τα σοβιετικά τανκς ισοπέδωσαν την εξέγερση κάτω από τις ερπύστριές τους.

Στην ίδια τη Σοβιετική Ένωση, στο στρατόπεδο υποχρεωτικής εργασίας της Βορκούτα, ένα απεργιακό κίνημα ξεκίνησε στις 20 Ιουλίου, με τη συμμετοχή 250.Ο00 εργατών-σκλάβων και η αναρχική μαύρη σημαία ανυψώθηκε στα κτίρια του Γκούλαγκ. Οι σταλινικοί απάντησαν, εκτελώντας 120 άτομα.

Στην Ουγγαρία, η πρώτη μεγάλη απεργία σημειώθηκε κατά τα τέλη της δεκαετίας του '40, όταν 20.000 εργάτες κατέβηκαν σε απεργία τον Ιούνιο στην περιοχή Τσέπελ της Βουδαπέστης. Οι σταλινικοί, πανικόβλητοι, έκαναν παραχωρήσεις, υποσχόμενοι αυξήσεις μισθών. Αυτό, όμως, δεν σταμάτησε το απεργιακό κύμα που εξαπλωνόταν σε όλη την Ουγγαρία. Οι Ρώσοι θορυβήθηκαν από το ευρύ φάσμα δράσης της εργατικής τάξης και μηχανεύτηκαν την απομάκρυνση τον Ούγγρου σταλινικού αφεντικού Ρακόσι και την αντικατάστασή του από τον Ιμρε Νάγκι.

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ

Αυτή η κινητοποίηση των εργατών των χωρών που ανήκαν στο λεγόμενο "σιδηρούν παραπέτασμα", ώθησε τα αφεντικά του κόμματος να ακολουθήσουν μια πιο ήπια γραμμή.

Στο 20ό Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος της ΕΣΣΔ, το Φλεβάρη του 1956, ο Χρούστσεφ άρχισε τις περίφημες επιθέσεις του στον Στάλιν. Αμέσως, ακολούθησε η εξέγερση του Πόζναν στην Πολωνία, η οποία ήταν σχεδιασμένη και προμελετημένη.

Στις 28 Ιούνη 1956, οι εργάτες στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις ΖΙΣΙΖΟ βγήκαν στους δρόμους, ζητώντας καλύτερους μισθούς και μεγαλύτερο έλεγχο στη διοίκηση του εργοστασίου. Σύντομα χιλιάδες κόσμου ενώθηκαν μαζί τους στους δρόμους. Αυτή τη φορά ήταν τα πολωνικά τανκς που συνέτριψαν την εξέγερση.

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΠΕΤΟΦΙ

Παρόμοια γεγονότα άρχιζαν να εκτυλίσσονται στην Ουγγαρία. Ο Κύκλος Πετόφι σχηματίστηκε τον Απρίλη του 1956, από τους Νέους Κομμουνιστές. Ονομάστηκε έτσι από το όνομα του Σαντόρ Πετόφι, του διάσημου εθνικού ποιητή, που είχε πολεμήσει για την ουγγρική εθνική ανεξαρτησία, το 1848, ενάντια στην αυστριακή αυτοκρατορία και υποστηρίχτηκε από την Ένωση Συγγραφέων.

Φυλλάδια άρχισαν να κυκλοφορούν μυστικά, αρχικά ζητώντας φιλολογική ελευθερία, αλλά, αργότερα, υποστηρίζοντας, πως η Ουγγαρία θα έπρεπε να αποφασίσει μόνη της πώς θα φτάσει στον κομμουνισμό.

Ο κομμουνιστής συγγραφέας Γκιούλα Χέϊ, καταφέρθηκε εναντίον της έλλειψης ελευθερίας λόγου.

Σύντομα ήταν χιλιάδες αυτοί που παρευρίσκονταν στις συναντήσεις του Κύκλου Πετόφι. Η χήρα του Ραζκ απαίτησε δικαιοσύνη για το νεκρό σύζυγό της που είχε, στο μεταξύ, "αποκατασταθεί" .

Τα άρθρα που έγραφαν για την φιλολογική τους έκδοση άρχισαν να κυκλοφορούν και εκτός των φιλολογικών κύκλων, δηλαδή ανάμεσα στους εργάτες.

Αυτή η ανάπτυξη τον κινήματος έγινε δυνατή, λόγω του προηγούμενου κινήματος της εργατικής τάξης, το 1953. Στην πραγματικότητα, η εργατική τάξη έδειχνε μια βαθιά περιφρόνηση για τους σταλινικούς. Συνήθως, οι ψευδαισθήσεις για κάποιου είδους "παράδεισο των εργατών", που θα δημιουργούσαν οι σταλινικοί, υπήρχαν μεταξύ των διανοουμένων και κάποιων πολιτικών ακτιβιστών, ψευδαισθήσεις, οι οποίες τώρα χάνονταν. Ήταν η έκδηλη δυσαρέσκεια μεταξύ των μαζών, που δημιούργησε αυτή την αλλαγή στους κύκλους των διανοουμένων.

Κατά τον Ιούλιο οι συζητήσεις για τις συνθήκες στην Ουγγαρία και ιδιαίτερα για τη μυστική αστυνομία, είχαν πολλαπλασιαστεί. Κάποιοι ομιλητές στις συναντήσεις του Κύκλου, ζήτησαν ακόμα και την παραίτηση του Ιμρε Νάγκι, γραμματέα του κόμματος.

Τον Σεπτέμβρη, στη Σύνοδο της Ένωσης Συγγραφέων, έγιναν καταγγελίες για την έλλειψη ελευθερίας λόγου και την καταπίεση γενικότερα.

Ο ποιητής Κόνια, είπε στη Σύνοδο: "Στο όνομα ποιας ηθικής οι κομμουνιστές θεωρούν πως είναι δικαιολογημένοι στο να διαπράττουν αυθαιρεσίες εναντίον των πρώην συμμάχων τους, να στήνουν "δίκες μαγισσών", να καταδιώκουν αθώους πολίτες, να φέρονται σε γνήσιους επαναστάτες σαν να ήταν προδότες, να τους φυλακίζουν και να τους σκοτώνουν; Στο όνομα ποιας ηθικής;".

Η δυσαρέσκεια στους κύκλους των διανοουμένων διαφάνηκε και στις απαιτήσεις της εργατικής τάξης για περισσότερο έλεγχο στα εργοστάσιά "τους". Αυτές οι απαιτήσεις ήταν περιορισμένες στη δημοκρατία των ενώσεων. Τον εργατικό έλεγχο (δηλαδή, τη συμμετοχή) και τη συνεννόηση της διοίκησης με επιτροπές των ενώσεων, σχετικά με τους μισθούς και τα επιδόματα.

Τα αρχικά αιτήματα των εργατών κυριαρχούνταν ακόμα από τη λογική των ενώσεων και ήταν επηρεασμένα από συνδικαλιστές. Καθώς, όμως, ο αγώνας θα ξεκινούσε, οι εργάτες άρχισαν να διαμορφώνουν πιο ριζοσπαστικά αιτήματα και να αναπτύσσουν επαναστατικές μορφές οργάνωσης.

Ο Κύκλος Πετόφι υποστήριζε αυτά τα αιτήματα. Έθεσαν στην κυβέρνηση το αίτημα να παραδώσει τη διαχείριση των εργοστασίων στους εργάτες.

Την ώρα που ο α' γραμματέας του κόμματος, Γκέρο, συναντούσε τον Τίτο στο Βελιγράδι, ο Κύκλος Πετόφι αποφάσισε να καλέσει μια διαδήλωση αλληλεγγύης προς τους Πολωνούς εργάτες, που δικάζονταν ως αποτέλεσμα της εξέγερσης του Πόζναν.

Πήραν άδεια γι' αυτό, επειδή, αλλιώς θα υπήρχε μια απ' ευθείας σύγκρουση, την οποία οι αρχές rjθελαν ν' αποφύγουν.

ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ

Ο Κύκλος Πετόφι, ο Κύκλος Κόσαθ και άλλες ομάδες συζητήσεων, συναντήθηκαν με ομάδες στα πανεπιστήμια.

Είχε αποφασιστεί συνάντηση στο άγαλμα του Γιόζεφ Μπεμ, στη Βουδαπέστη, ενός Πολωνού, που είχε πολεμήσει με τους Ούγγρους ενάντια στην αυστριακή μοναρχία, στην επανάσταση του 1848-1849.

Στο Σζέγκεντ δημιουργήθηκε μια νέα οργάνωση, η ΜEFESZ, με πολλά μέλη της DISZ, της επίσημης ομάδας των κομμουνιστών φοιτητών, να συμμετέχουν σ' αυτή.

Το κόμμα και η ηγεσία της DΙSΖ υποχρεώθηκαν να αποδεχτούν αυτό το νέο σχηματισμό και η DISZ έφτασε, μάλιστα, στο σημείο να στηρίξει τη διαδήλωση.

ΔΙΑΔΗΛΩΣΕΙΣ

Με όλα αυτά η σταλινική ιεραρχία είχε πανικοβληθεί. Ο υπουργός Εσωτερικών απαγόρευσε τη διαδήλωση. Επειδή, όμως, η πορεία, ήδη, σχηματιζόταν σε διάφορα σημεία της πόλης, ήραν την απαγόρευση!

Στη διαδήλωση συμμετείχαν, κυρίως, νέοι άνθρωποι, καθώς και ένας μικρός αριθμός εργατών. Ένα πλήθος αρκετών χιλιάδων μαζεύτηκε στο άγαλμα του Πετόφι και ενώθηκε με την πορεία. Ήταν η διαδήλωση των φοιτητών της Ιατρικής.

Έξω από το Κοινοβούλιο φώναζαν συνθήματα υπέρ του Ιμρε Νάγκι, ο οποίος είχε εκδιωχτεί, στο μεταξύ, από το κόμμα, λόγω "παρεκκλινουσών απόψεων". Ο Νάγκι είχε εφαρμόσει πιστά την πολιτική του Στάλιν. Όταν, πάντως, αντικαταστάθηκε από τον αρχισταλινικό Ρακόσι, κέρδισε αρκετή από τη χαμένη του δημοτικότητα.

Περίπου 50.000 άνθρωποι μαζεύτηκαν στο άγαλμα του Μπεμ. Ο Πήτερ Βέρες, της Ένωσης Συγγραφέων, ανακοίνωσε το ακόλουθο ψήφισμα:

Θέλουμε:
1. Ανεξάρτητη εθνική πολιτική, βασισμένη στις αρχές του σοσιαλισμού.
2. Ισότητα στις σχέσεις με την Ε.Σ.Σ.Δ. και τις Λαϊκές Δημοκρατίες.
3. Αναθεώρηση των οικονομικών συμφωνιών, στο πνεύμα της ισότητας των εθνικών δικαιωμάτων.
4. Τη διαχείριση των ερyοστασίων από ερyάτες και ειδικούς.
5. Το δικαίωμα των χωρικών να αποφασίζουν ελεύθερα για το μέλλον τους.
6. Την απομάκρύνση ττyς κλίκας του Ρακόσι, θέση στην κυβέρνηση για τον Ιμρε Νάyκι και μια αποφασιστική στάση ενάντια σε όλες τις αντεπαναστατικές προσπάθειες και φιλοδοξίες.
7. Ολοκληρωμένη πολιτική αντιπροσώπευση της ερyατικής τάξης - ελεύθερες και μυστικές εκλαyές για το Κοινοβούλιο και για όλους τους αυτόνομους οργανισμούς διοίκησης.

Όπως γράφει ο Αντι Αντερσον, στο βιβλίο του "Ουγγαρία '56": "Κατά γενική εκτίμηση το ψήφισμα ήταν αξιοσημείωτα ασαφές. Είχε πολύ λίyα σημεία, στα οποία και ο ίδιος ο Χρούστσεφ, κατά καιρούς, δεν είχε συνηγορήσει. Τα αιτήματα θα μπορούσαν, είναι αλήθεια, να αποτελούν μέρος ενός επαναστατικού προγράμματος. Αλλά ακόμα κι έτσι, πουθενά δεν γινόταν αναφορά στο πώς όλα αυτά θα επιτυγχάνονταν". Ως τώρα, ο Γκέρο μιλούσε στο ραδιόφωνο, καταγγέλλοντας τους διαδηλωτές ως αντεπαναστάτες.

"Η Σοβιετική Ένωση πρέπει να συνεχίσει να αντιμετωπίζεται από μας με σεβασμό ως ο απελευθερωτής της Ουγγαρίας", έλεγε. Πρόσθεσε πως η Κεντρική Επιτροπή δεν θα συνεδρίαζε για οκτώ μέρες.

Πλήθη συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Κοινοβουλίου και στέκονταν σιωπηλά. Είχε πια βραδιάσει. Ο κόσμος είχε φτάσει τις 100.000.

"Ξαφνικά, όλα τα φώτα στην πλατεία έσβησαν. Το πλήθος παρέμεινε εκεί. Κάποιος άναψε ένα σπίρτο κι έβαλε φωτιά σε μια εφημερίδα. Τότε σε όλη την πλατεία άρχισαν ν' ανάβουν εφημερίδες. Ο κόσμος έβλεπε τα κτίριο να παίρνει μια απειλητική όψη κάτω από το φως πού τρεμόσβηνε" (Αντι Αντερσον).

Ήταν σαν αυτό το σενάριο να σήμαινε πολύ περισσότερα. Τα σκοτάδι, στο οποίο οι σταλινικοί είχαν βυθίσει τη νύχτα. Και μετά οι φωτιές που ο κόσμος είχε ανάψει. Οι φωτιές της ελευθερίας.

Τότε το πλήθος αποφάσισε πορεία στο ραδιοσταθμό, με την απαίτηση να μεταδοθούν τα αιτήματά τους. 100.000 άνθρωποι ξεκίνησαν.

Ο ΣΤΑΛΙΝ ΚΑΤΡAΚΥΛΑ

Στο δρόμο 2-3.000 αποκόπηκαν από την πορεία και πήγαν στο πάρκο της πόλης. Εκεί, έδεσαν σκοινιά γύρω από τον λαιμό του, ύψους 26 ποδιών, αγάλματος τον Στάλιν και εκατοντάδες άνθρωποι τράβηξαν και έριξαν το άγαλμα στο έδαφος. Το άγαλμα μεταφέρθηκε με φορτηγό στο Εθνικό Θέατρο, όπου το πλήθος το κατέστρεψε, εν μέσω μεγάλης αγαλλίασης και γέλιου. Πάντως, οι μπότες του αγάλματος στέκονταν ακόμα στη βάση.

Όπως λέει ο Αντερσον: "Τι οιωνός γι' αυτούς που πίστευαν σε τέτοια άτομα! Δεν έχει και μεγάλη σημασία να απαλλαγείς από ένα άτομο. Κάποιος άλλος θα φορέσει τις μπότες του. Πρέπει να απαλλαγείς από την ανάγκη για αρχηγούς".

Πολλές ακόμα χιλιάδες κόσμου είχαν ενωθεί με το κυρίως σώμα της πορείας, συμπεριλαμβανομένων χιλιάδων εργατών, που είχαν έρθει από ολόκληρη τη Βουδαπέστη.

Το κτίριο του ραδιοσταθμού φυλαγόταν πολύ καλά, από τραμπούκους της ΑVΗ. Τελικά, μια αντιπροσωπεία αφέθηκε να μπει στο κτίριο με τα αιτήματά τους.

Πέρασαν, όμως, δύο ώρες και ούτε ίχνος της αντιπροσωπείας. Ο κόσμος έγινε ξαφνικά ανήσυχος. Άρχισαν να ζητούν την απελευθέρωσή τους. Τότε το πλήθος κινήθηκε προς το κτίριο. Οι μισητοί μπάτσοι άνοιξαν πυρ με τα πολυβόλα στο άοπλο πλήθος.

Πολλοί έπεσαν, αρκετοί χωρίς να σηκωθούν ποτέ.

Αλλά το πλήθος συνέχισε να προχωρά. Ξεπέρασε το εμπόδιο των αστυνομικών, παίρνοντας τα όπλα τους, για να πυροβολήσουν στα κτίρια του σταθμού.

Τα νέα για τα γεγονότα στην οδό Σαντόρ απλώθηκαν γρήγορα. Οι εργάτες γύρισαν στα εργοστάσια όπλων, όπου δούλευαν και, με τους εργαζόμενους της βραδινής βάρδιας, φόρτωσαν φορτηγά με όπλα. Αυτά μεταφέρθηκαν στην οδό Σαντόρ και μοιράστηκαν.

Στο μεταξύ, αστυνομικοί και στρατιώτες άρχισαν να παραδίδουν τα όπλα τους στο πλήθος, παρ' όλο που, στην πραγματικότητα, λίγοι ενώθηκαν με τον επαναστατημένο κόσμο.

Στους γύρω δρόμους, ερyάτες και φοιτητές άρχισαν να στήνουν οδοφράγματα.

Ο Γκέρο συνέχιζε ακόμα να μεταδίδει από το ραδιόφωνο: "Φασίστες και αντιδραστικά στοιχεία πραγματοποίησαν επίθεση στα δημόσια κτίριά μας και τις μονάδες ασφαλείας μας. Για την αποκατάσταση της τάξης και μέχρι να ληφθούν επιπλέον μέτρα, όλες οι συναντήσεις, οι συναθροίσεις και οι πορείες απαγορεύονται".

Μέσα στην κυβέρνηση και το κόμμα μηχανεύονται διάφορα τεχνάσματα. Ο Γκέρο κανόνισε την αντικατάσταση ταυ "άχρωμου" Χεγκέντους από τον Νάγκι, ως πρωθυπουργού.

Στις 8 το πρωί της Τετάρτης ανακοινώθηκε, πως η κυβέρνηση είχε ζητήσει από τις μονάδες του σοβιετικού στρατού, που στάθμευαν στην Ουγyαρία, να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της τάξης.

Υπάρχει κάποια διαμάχη για το αν ο Νάγκι ήθελε πραγματικά ή όχι να κληθούν τα σοβιετικά τανκς.

Ό,τι κι αν συνέβη όμως, είναι αναντίρρητο, πως ήταν ένας γραφειοκράτης, φιλελεύθερος ίσως, αλλά γραφειοκράτης. Κάποιοι διανοούμενοι και φοιτητές ένοιωσαν προδομένοι! Όμως η εργατική τάξη δεν είχε τέτοιες αυταπάτες.

"Ήταν οι εργάτες, που το πρωί της Τετάρτης, 24 Οκτώβρη, έσωσαν τον αγώνα από την ολοκληρωτική συντριβή. Είδαν το ζήτημα του Νάγκι σε μεγάλο βαθμό ασήμαντο. Στην κοινωνία που οραματίζονταν μέσα από τη σκόνη και τον καπνό της μάχης στους δρόμους, δεν θα υπήρχε πρωθυπουργός, πολιτικοί, αξιωματικοί ή αφεντικά, που να τους διατάζουν" (Αντι Αντερσον).

Είναι πολύ σημαντικό να δούμε πως η εξέλιξη των γεγονότων δεν είχε προσχεδιαστεί, κάθε κίνηση σχεδιαζόταν (αμέσως πριν γίνει) από μια σφιχτοδεμένη ομάδα. Είχε υπάρξει μια επιθυμία ανάμεσα στους φοιτητές, τους διανοούμενους και τους εργάτες, για ένα πιο φιλελεύθερο καθεστώς. Κανείς δεν σκέφτηκε πως τα πράγματα θα έφταναν τόσο μακριά.

Μια 17χρονη φοιτήτρια είπε στον Τζορτζ Σέρμαν, ρεπόρτερ τον Observer: "Για βδομάδες μιλούσαμε για μεταρρυθμίσεις, αρχικά εκπαιδευτικές και μετά όλο και περισσότερο πολιτικές και οικονομικές, θέλοντας μόνο να βελτιώσουμε τη μοίρα των φοιτητών. Κανείς δεν σκέφτηκε ότι θα κατέληγε σε επανάσταση".

Αν ήταν οι φοιτητές και οι διανοούμενοι που είχαν αρχίσει τα γεγονότα, είχαν εκφράσει συγκεκριμένες ιδέες, τότε ήταν η εργατική τάξη που τα δυνάμωσε και τους έδωσε μεγάλη ώθηση. Αυτό ήταν πάντα - και πρέπει πάντα να είναι - το ζήτημα στις γνήσιες κοινωνικές επαναστάσεις.

"Την Τετάρτη το πρωί η εξέγερση άρχισε στο εργοστάσιό μας. Ήταν ανοργάνωτη και αυθόρμητη. Αν είχε οργανωθεί, η αστυνομία θα το μάθαινε και θα τη σταματούσε πριν καν ξεκινήσει. Οι νέοι εργάτες άνοιξαν το δρόμο και όλοι τους ακολούθησαν. Ναι, ήταν οι νέοι εργάτες που έκαναν την επανάσταση ενάντια στον κομμουνισμό - οι εργάτες στους οποίους υποτίθεται ότι στηριζόταν όλο το σύστημα" (ένας 21χρονος εργάτης στο εργοστάσιο ηλεκτρικών United, σ' ένα προάστιο της Βουδαπέστης).

Όπως ένας 28χρονος πρόσφυyας παρατήρησε: "Οι νέοι εργάτες ήταν η δύναμη της επανάστασης. Οι φοιτητές την ξεκίνησαν, αλλά, όταν αναπτύχθηκε, δεν ήταν τόσοι πολλοί οι ικανοί να πολεμήσουν τόσο σκληρά όσο αυτοί οι νέοι εργάτες.

Ήταν το προλεταριάτο της Ουγγαρίας, πάνω απ' όλα, που πολέμησε τα τανκς, που ήρθαν να καταπνίξουν την επαναστατική τάξη που είχαν ήδη εγκαταστήσει με τη μορφή εργατικών συμβουλίων" (Πήτερ Φράιερ).

Ο ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΩΝ

Εργάτες και φοιτητές στη Βουδαπέστη σχηματίζουν ένα επαναστατικό συμβούλιο, νωρίς το πρωί της Τετάρτης. Οι δύο πλευρές συνέχισαν να μάχονται αντιπαραταγμένες, yύριο από το κτίριο τον ραδιοσταθμού.

Τα στρατηγικά τεχνάσματα μέσα στο Κομμουνιστικό Κόμμα συνεχίστηκαν. Ο Γκέρο αντικαταστάθηκε από τον Κάνταρ, στη θέση του γενικού γραμματέα.

Ο Κάνταρ προερχόταν από την εργατική τάξη. Υπήρξε τιτοϊκός και είχε φυλακιστεί και βασανιστεί φρικτά. Οι γραφειοκράτες το θεώρησαν πολύ καλή κίνηση - ένα τέλειο "δόλωμα" για τους δυσαρεστημένους.

Ο Νάγκι, σε ραδιοφωνική μετάδοση στις 5 π.μ., ζήτησε από τους επαναστάτες να αφήσουν τα όπλα και υποσχέθηκε ευρύ εκδημοκρατισμό σε όλους τους τομείς - κόμμα, κράτος, οικονομία, πολιτική. Αυτό όμως δεν κατάφερε να αποτρέψει πολύ κόσμο. Το Επαναστατικό Συμβούλιο Εργατών και Φοιτητών εξέδωσε προκηρύξεις, προτρέποντας σε γενική απεργία.

ΦΤΑΝΟΥΝ ΤΑ ΤΑΝΚΣ

Τα ρωσικά τανκς άρχισαν να φτάνουν στην πόλη το πρωί της Τετάρτης. Άγριες μάχες ξέσπασαν σε πολλά σημεία της πόλης.

Οδοφράγματα κατασκευάστηκαν από εκατοντάδες βαρέλια. Αργότερα ενισχύθηκαν με εγκαταλελειμμένα βαγόνια.

Οι εργάτες και οι φοιτητές χρησιμοποίησαν βόμβες μολότοφ, όπλα που είχαν επέλθει στην κατοχή τους, ακόμα κι ένα μικρό αντιαρματικό, με το οποίο βομβάρδιζαν τα τανκς.
Οι δύο κυριότερες μάχες έγιναν στην Πλατεία Σζένα και στους στρατώνες Κίλλιαν. Οι μάχες συνεχίστηκαν για σχεδόν τρεις μέρες.

Στο μεταξύ, η επανάσταση εξαπλώθηκε και σε άλλα μέρη της χώρας.

Στο Μαγκιάροβαρ, στις 25 Οκτωβρίου, μια πορεία 5.000 φοιτητών και εργαζομένων κατέληξε έξω από το κτίριο της ΑVΗ, απαιτώντας να αφαιρεθεί το κόκκινο αστέρι, σύμβολο της ρωσικής κυριαρχίας.

Η αστυνομία άνοιξε πυρ ενάντια στο άοπλο πλήθος, σκοτώνοντας 101 άτομα και τραυματίζοντας 150, μεταξύ των οποίων γυναίκες και παιδιά.

Τα νέα μαθεύτηκαν στο Γκυόρ και μια μεγάλη ομάδα ενόπλων εργατών και φοιτητών έφτασαν (στοιβαγμένοι σε φορτηγά), στο κτίριο της AVH και ενώθηκαν με αυτούς που το είχαν περικυκλώσει. Όταν σταμάτησε η ένοπλη μάχη, όσοι άνδρες της ΑVΗ είχαν απομείνει, χτυπήθηκαν μέχρι θανάτου ή λυντσαρίστηκαν.

Αυτό είναι κατανοητό. Όχι μόνο οι φονιάδες μπάτσοι είχαν αρχίσει να πυροβολούν απρόκλητα το άοπλο πλήθος, αλλά η δυσαρέσκεια που είχαν προκαλέσει τόσα χρόνια συλλήψεων, βασανιστηρίων και η παραβίαση της ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης είχαν θερίσει μια σοδειά αντεκδίκησης.

ΟΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΕΡΓΙΕΣ

Η απεργία που κήρυξε το Επαναστατικό Συμβούλιο Εργατών και Φοιτητών απλώθηκε σ' ολόκληρη τη Βουδαπέστη, καθώς και στις κυριότερες βιομηχανικές πόλεις - Μίσκολτς, Γκυόρ, Σζνολτς, Πετς και Ντεμπρέτσεν. Επαναστατικές επιτροπές και συμβούλια σχηματίστηκαν σε όλη την Ουγγαρία.

Οι εργάτες των ορυχείων στις πόλεις Πετς, Ντουνπέντελε, Ταταβάνυα και Βαρπαλότα, είχαν ενεργή συμμετοχή στην επανάσταση.

Συμβούλια σχηματίστηκαν στα ορυχεία, στα χαλυβουργεία, στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας και άλλους χώρους εργασίας.

Παντού οι εργάτες οπλίζονταν και, σε μερικές πόλεις, οι ραδιοφωνικοί σταθμοί εξέπεμπαν μηνύματα κατά των σταλινικών, λέγοντας στον κόσμο να μην ξεγελαστεί από την κυβέρνηση και παραδώσει τα όπλα. Εκατοντάδες συμβούλια εργατών υπήρχαν σ' όλη τη χώρα. Πολλά εξέδωσαν προγράμματα.

Κανένα από τα προγράμματα δεν ήταν το ίδιο, αν και όλα μιλούσαν για πολιτική και κοινωνική ελευθερία, για την απόσυρση των ρωσικών στρατευμάτων, την οργάνωση των χώρων εργασίας και της βιομηχανίας από τους εργάτες, την κατάργηση της ΑVΗ και την ελευθερία στα συνδικάτα και τα κόμματα.

Όλα τα προγράμματα απαιτούσαν αμνηστία για όσους είχαν πάρει μέρος στην Επανάσταση.

Μερικά ζητούσαν την επιστροφή της "κοινοβουλευτικής δημοκρατίας", ενώ άλλα υποστήριζαν τον Νάγκι. Τίποτα απ' αυτά τα δύο δεν ήταν παράξενο. Ο λαός δεν είχε μια ενεργή και ισχυρή απελευθερωτική επαναστατική οργάνωση (1), που να τον ενημερώνει για ιδέες γνήσιου ελευθεριακού κομμουνισμού (2) και για τη δυνατότητα δημιουργίας μιας αταξικής και χωρίς χρήμα κοινωνίας.

Ακόμα κι έτσι, όμως, τα βασικά αιτήματα των Ούγγρων εργατών ήταν βαθιά επαναστατικά, αφού κλόνιζαν τα θεμέλια της γραφειοκρατίας και ήταν σχεδόν σίγουρο πως θα οδηγούσαν από εκεί έως τη δημιουργία του πραγματικού σοσιαλισμού.

Αυτό προβλήθηκε με τη δημιουργία των συμβουλίων και των επιτροπών και των εργατικών και φοιτητικών πολιτοφυλακών.

Το κράτος έλεγε ξανά και ξανά στους εργάτες της Ουγγαρίας, ότι ζούσαν σε μια σοσιαλιστικτj κοινωνία, ότι προχωρούσαν προς έναν παράδεισο πραγματικού κομμουνισμού.

Στο μεταξύ, οι γραφειοκράτες, οι διαχειριστές και οι αστυνομικοί τους καθοδηγούσαν στην ορθή "σοσιαλιστική πειθαρχία", τη στιγμή που το επίπεδο ζωής κυβερνώντων και εργατών ήταν τελείως διαφορετικό.

Η ταξική συνείδηση των Ούγγρων εργατών ήταν αξιοθαύμαστη.

"Είναι εκπληκτικό το πώς αυτά τα συμβούλια, που γεννήθηκαν αυθόρμητα σε διαφορετικές περιοχές, εν μέρει απομονωμένα από τα ρωσικά στρατεύματα, αμέσως έσπευσαν να συνδεθούν μεταξύ τους. Στο τέλος της πρώτης επαναστατικής εβδομάδας, έτειναν να σχηματίζουν μια δημοκρατία συμβουλίων" (Η ουγγρική εξέγερση, Παρίσι 1957).

Στο Μίσκολτς, για παράδειγμα, ένα επαναστατικό συμβούλιο σχηματίστηκε νωρίς την Τετάρτη, εκλεγμένο από όλους τους εργάτες των εργοστασίων της περιοχής. Οργάνωσε μια απεργία σ' όλους τους χώρους εργασίας, εκτός από τις δημόσιες υπηρεσίες, τις δημόσιες συγκοινωνίες, την ηλεκτροδότηση, τα νοσοκομεία. Δημιούργησε πολιτοφυλακές.

Οι οργανισμοί του Κομμουνιστικού Κόμματος είχαν διαλυθεί. Αγρότες της περιοχής άρχισαν την ανακατανομή της γης. Αγρεργάτες και αγρότες εκπροσωπούνταν σε μερικά συμβούλια.

Αyρότες και εργάτες γης οργάνωσαν αποστολές τροφίμων στους εργάτες στις πόλεις. Έδιωξαν τους kolkhoz (κρατικούς διαχειριστές των αγροκτημάτων).

Σε μερικές περιοχές έγινε ανακατανομή της γης, ενώ σε άλλες οι κολεκτίβες συνέχισαν να λειτουργούν κάτω από τη διαχείριση των συμβουλίων.

Οι αγρότες συνειδητοποίησαν τα πλεονεκτήματα της συλλογικής δουλειάς και της συνεργασίας, αλλά ήξεραν πως αυτή η δουλειά έπρεπε να γίνεται με τις δικές τους δυνάμεις, κι όχι μέσω της κρατικής κολεκτιβοποίησης.

"Μια εκπληκτική άποψη της κατάστασης είναι, ότι, ενώ η γενική απεργία βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν υπάρχει κεντρικά οργανωμένη βιομηχανία, οι εργάτες έχουν αναλάβει να διατηρήσουν σε λειτουργία απαραίτητες υπηρεσίες, για σκοπούς που οι ίδιοι καθορίζούν και υποστηρίζουν. Συμβούλια εργατών σε βιομηχανικές περιοχές έχουν αναλάβει τη διανομή βασικών αγαθών και τροφίμων απαραιτήτων για την επιβίωση του πληθυσμού. Οι ανθρακωρύχοι κάνουν καθημερινά διανομές κάρβουνου σε ποσότητες επαρκείς για τη λειτουργία των σταθμών παραγωγής ενέργειας και τις ανάγκες των νοσοκομείων της Βουδαπέστης και άλλων μεγάλων πόλεων. Οι εργάτες στους σιδηροδρόμους οργανώνουν δρομολόγια τρένων για εγκεκριμένους σκοπούς. Παλεύουν μόνοι τους για την εγκαθίδρυση της Αναρχίας" ("0bserνer", 2/11/56).

ΟΙ ΜΑΧΕΣ ΣΥΝΕΧΙΖΟΝΤΑΙ

Η μάχη ανάμεσα στους επαναστάτες και το ρωσικό στρατό αυξήθηκε σε ένταση.

Τη νύχτα του Σαββάτου οι φυλακές της Βουδαπέστης κατελήφθησαν και όλοι οι πολιτικοί κρατούμενοι απελευθερώθηκαν.

Ο κόσμος σύντομα έμαθε για τις φριχτές συνθήκες βασανιστηρίων και ξυλοδαρμών που είχαν υποβληθεί. Το ραδιόφωνο στη Βουδαπέστη εξακολουθούσε να κάνει έκκληση για κατάπαυση του πυρός, δίνοντας υποσχέσεις για άμεσες αυξήσεις στους μισθούς και διαπραγματεύσεις για ρωσο-ουγγρική πολιτική και οικονομική ισότητα.

ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ

Ο Νάγκι επιχείρησε να ηρεμήσει την κατάσταση. Υποσχέθηκε τη διάλυση της ΑVΗ και την αναδιοργάνωση της κυβέρνησης.

Παρ' όλο που πολλές ομάδες ανταρτών είχαν παραδοθεί, λόγω έλλειψης πολεμοφοδίων, οι μάχες στην πλατεία Σζένα και στους στρατώνες Κίλλιαν συνεχίζονταν.

Μια συνάντηση αντιπροσώπων του Επαναστατικού Συμβουλίου στο Γκυόρ επιβεβαίωσε τα αιτήματα στο Νάγκι.

Την Τρίτη το πρωί, το ραδιόφωνο της Βουδαπέστης ανακοίνωσε την αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων. Ο Νάγκι ζήτησε ηρεμία από το λαό όσο θα εξελισσόταν η αποχώρηση και επιστροφή στη δουλειά.

Ο Κόκκινος Στρατός ξεκίνησε ν' αποχωρεί από τη Βουδαπέστη στις 4 μ.μ. Μέλη του ουγγρικού στρατού και μονάδες της ΑVΗ, ακόμα πιο πιστοί στην κυβέρνηση, πήραν τις 8έσεις του Κόκκινου Στρατού.

Οι εργάτες στη Βουδαπέστη και σε άλλα μέρη της χώρας παρέμειναν οπλισμένοι και έτοιμοι.

ΠΡΟΔΟΣΙA

Ήταν, πάντως, ευτύχημα το ότι παρέμειναν σε εγρήγορση, yιατί τα ρωσικά στρατεύματα είχαν αποσυρθεί, με μόνο σκοπό να περικυκλώσουν την πρωτεύουσα μ' ένα δακτύλιο από τανκς.

Και από τα βορειοανατολικά, ρωσικές ενισχύσεις έμπαιναν στη χώρα.

Τα συμβούλια σ' εκείνα τα σημεία της Ουγγαρίας έστειλαν τα νέα σε όλα τα υπόλοιπα.
Ο Νάγκι προειδοποιήθηκε, πως, αν τα στρατεύματα του κόκκινου στρατού δεν αποσύρονταν, τα συμβούλια θα επιχειρούσαν να τα σταματήσουν. Η απεργία στη βιομηχανία δεν θα σταματούσε μέχρι να απομακρυνθούν τα στρατεύματα.

Έως τις 3 Νοέμβρη, τα αποσπάσματα του κόκκινου στρατού είχαν καταλάβει τα πιο στρατηγικά σημεία της χώρας, εκτός των πόλεων που ελέγχονταν από τους επαναστάτες.

Μέλη της κυβέρνησης Νάγκι διαβεβαίωσαν το λαό, πως οι Ρώσοι δεν θα τους επιτίθονταν ξανά. Η εργατική τάξη δεν πίστευε στις διαβεβαιώσεις της. Η γενική απεργία παρέλυσε τώρα όλες τις βιομηχανίες.

Οι υποψίες τους αποδείχτηκαν σωστές, όταν οι Παλ Μαλέτερ και Κήνακς, που είχαν ηγηθεί των μαχών στη Βουδαπέστη, συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων με τον κόκκινο στρατό.

ΟΙ ΡΩΣΟΙ ΕΠΙΤΙΘΕΝΤΑΙ

Οι Ρώσοι άνοιξαν πυρ, με τανκς και πυροβολικό, σ' όλες τις μεγάλες πόλεις, στις 4 το πρωί, την Κυριακή, 4 Νοέμβρη. Αεροπλάνα MIG βομβάρδιζαν τον πληθυσμό.

Τα οδοφράγματα στήθηκαν ξανά. Τα ρωσικά τανκς μπήκαν στη Βουδαπέστη, ρίχνοντας απλές και εκρηκτικές βόμβες. Η εργατική τάξη σήκωσε το μεγαλύτερο βάρος της μάχης.

Τα ρωσικά στρατεύματα, που τώρα αντιμετώπιζαν τους Ούγγρους εργάτες, είχαν την εντύπωση, σύμφωνα με αυτά που τους είχαν πει, πως είναι "φασίστες" και "καπιταλιστές".

Μερικοί νόμιζαν πως είναι στο Βερολίνο, πολεμώντας μια επανάσταση των ναζί. Είδαν τα πολλά καμένα τανκς στους δρόμους, με αποτέλεσμα η μάχη να είναι άγρια και αιματηρή.


Ο Γιάνος Κάνταρ, μέλος της κυβέρνησης Νάγκι, σχημάτισε μια κυβέρνηση "εργατών και αγροτών".

Ο Νάγκι είχε, ήδη, ζητήσει άσυλο στην πρεσβεία της Γιουγκοσλαβίας, μαζί με άλλα 15 στελέχη και τις οικογένειές τους.

Αυτή η νέα κυβέρνηση ζήτησε από τη ρωσική κυβέρνηση να τους βοηθήσει να εκκαθαρίσουν τις αντεπαναστατικές δυνάμεις.

Οι μάχες συνεχίστηκαν για παραπάνω από μια εβδομάδα.

Από το ραδιόφωνο, ο Κάνταρ είχε ανακοινώσει την πλήρη συντριβή της "αντεπανάστασης", το μεσημέρι της 4ης Νοέμβρη.

Όμως, η αντίσταση της ουγγρικής εργατικής τάξης συνεχιζόταν. Πολλά ρωσικά τανκς καταστράφηκαν και πολλά κοκτέϊλ μολότοφ πετάχτηκαν σε μικρή ακτίνα.

Η AVN βγήκε από τις τρύπες που κρυβόταν. Άρχισαν να κρεμούν ομαδικά αντάρτες στις γέφυρες πάνω από το Δούναβη και στους δρόμους. Πολλοί απ' όσους κρεμάστηκαν ήταν εργάτες.

Ο Κάνταρ, στην προσπάθειά του να ξεγελάσει τον ουγγρικό λαό, είχε αλλάξει τα ονόματα και τις στολές της AVH, με τον ίδιο τρόπο που άλλαξε το όνομα του Κομμουνιστικού Κόμματος σε Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα.

Όμως παρέμεναν ακόμα αυτό που πάντα ήταν, χασάπηδες και δήμιοι της κόκκινης γραφειοκρατίας.

ΣΠΟΡΑΔΙΚΑ

Έως τις 14 Νοέμβρη, η ένοπλη αντίσταση σε οργανωμένη κλίμακα είχε σταματήσει στις πόλεις. Οι μάχες συνεχίστηκαν στις επαρχιακές περιοχές μέσα στο 1957, αλλά ήταν σποραδικές και απομονωμένες.

Κατά τις τελευταίες μέρες των μαχών, εκατοντάδες αφίσες τοιχοκολλήθηκαν σε όλη τη Βουδαπέστη - σε ό,τι, μάλλον, είχε απομείνει από αυτήν. Αυτές οι αφίσες έδειχναν την περιφρόνηση των Ούγγρων εργατών, για τον τρόπο με τον οποίο είχαν συκοφαντηθεί ως αντεπαναστάτες.

Αυτά είναι κάποια αποσπάσματα από τις αφίσες:

"Πρώην αριστοκράτες, ιδιοκτήτες γης και εργοστασίων, καρδινάλιοι, γενικοί και άλλοι υποστηρικτές τον παλαιού καθεστώτος, μεταμφιεσμένοι σε εργάτες εργοστασίων και αγρότες, κάνουν προπαγάνδα ενάντια στους Ρώσους φίλους μας".

"Ελάτε να δείτε την όμορφη πρωτεύουσά μας στο μήνα σοβιετο-ουγγρικής φιλίας".

Αν και πολλοί άρχισαν να γυρίζουν στη δουλειά, η απεργία συνεχίστηκε σε πολλές περιοχές.

Ο Κάνταρ εργαζόταν, με στόχο να υποσκάψει την ισχύ των Εργατικών Επιτροπών. Συνέλαβε μερικά μέλη των Επιτροπών Δράσης των Συμβουλίων, χωρίς να πετύχει, όμως, τον εκφοβισμό τους.

Στη συνέχεια, υποσχέθηκε την κατάργηση της AVH, την αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων και την καθαίρεση των σταλινικών από το κόμμα. Μετά, προσποιήθηκε πως δώδεκα ηγετικά στελέχη, σταλινικοί, εκδιώχτηκαν.

Μερικοί εργάτες το πίστεψαν και επέστρεψαν στη δουλειά. Όμως, η απεργία συνεχίστηκε, σε πολλές περιοχές και πολλές βιομηχανίες.

Τα εργατικά συμβούλια συνέχιζαν να συγκεντρώνουν τις δυνάμεις τους. Στις 19 Νοέμβρη, ο Κάνταρ πιέστηκε ν' αρχίσει διάλογο είχε αντιπροσώπους τcυν Συμβουλίων. Απαίτησαν τη δημιουργία ενός Εθνικού Εργατικού Συμβουλίου, την οποία ο Κάνταρ απέρριψε. Λέγοντας πως υπήρχε, ήδη, μια "εργατική κυβέρνηση".

Πάντως, πιέστηκε να συμφωνήσει στην αναγνώριση των επιμέρους συμβουλίων και τη δημιουργία πολιτοφυλακών στις βιομηχανίες.

Ο Κάνταρ είπε, πως αν ξανάρχιζαν δουλειά, θα διαπραγματευόταν για την αποχώρηση του ρωσικοiι στρατού. Οι αντιπρόσωποι του ζήτησαν να το δηλώσει γραπτά, αλλά αρνήθηκε.

Ο Κάνταρ δοκίμασε άλλες μεθόδους. Χρησιμοποίησε τον Κόκκινο Στρατό, για να σταματήσει τη διανομή τροφίμων από τους αγρότες προς τις πόλεις. Άρχισε να εκδίδει δελτία σίτισης, μόνο, όμως, για τους εργάτες που πήγαιναν στη δουλειά. Αλλά η απεργία συνεχιζόταν ακόμα.

Ο Κάνταρ και τα αφεντικά του στη Ρωσία άρχισαν να ανυπομονούν. Μέσα στον Κόκκινο Στρατό είχε, ήδη, εξαπλωθεί δυσαρέσκεια. Μερικοί προσχώρησαν στον ανταρτοπόλεμο, ενώ πολύ περισσότεροι αφοπλίστηκαν και στάλθηκαν πίσω, γιατί αρνούνταν να εκτελέσουν διαταγές.

Ο Κάνταρ υποσχέθηκε ασφάλεια στο Νάγκι και την ομάδα του στη γιουγκοσλαβική πρεσβεία. Στις 23 Νοέμβρη έφυγαν από την πρεσβεία κι αμέσως συνελήφθησαν από μυστικούς Ρώσους αξιωματικούς. Αργότερα, ο Νάγκι μαζί με τον Παλ Μαλέτερ και άλλους, εκτελέστηκαν στη Ρουμανία.

ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ

"Το σχέδιο της κυβέρνησης να μετατρέψει τα Εργατικά Συμβούλια σε αβλαβή κανάλια, νομιμοποιώντας τα ως όργανα οικονομικής αυτοκυβέρνησης, κατά κάποιο τρόπο, σύμφωνα με το γιουγκοσλαβικό μοντέλο, μη δίνοντάς τους, όμως, το δικαίωμα να θέσουν πολιτικά αιτήματα ή να εκδίδουν εφημερίδα, έχει οδηγήσει μερικώς σε συνεχιζόμενη νέκρωση της Βουδαπέστης" ("Observer", 2/12/1956).

Άρχισαν συλλήψεις αντιπροσώπων των εργατών. Δύο μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου Εργατών - ο ένας πρώην μέλος του Κ.Κ. - συνελήφθησαν στο κτίριο της κυβέρνησης.

Μια λευκή απεργία ξεκίνησε στο χώρο δουλειάς τους - τις Ηλεκτρικές Εργασίες Μπελατζάνις. Εκατοντάδες ένοπλοι άντρες των εθνοφυλακών της αστυνομίας και της κυβέρνησης όρμησαν μέσα στο εργοστάσιο. Παρ' όλα αυτά, η λευκή απεργία διήρκησε 3 μέρες.

Πολλοί αντιπρόσωποι συμβουλίων συνελήφθηκαν, καθώς και αντιπρόσωποι φοιτητικών οργάνων.

Πολλοί ήρθαν για να τους αντικαταστήσουν. Όταν το κράτος το κατάλαβε αυτό, άρχισαν μαζικές συλλήψεις.

Κατά τους επόμενους μήνες η αντίσταση στην επίθεση της "εργατικής κυβέρνησης" συνεχίστηκε.

Οι μαζικές πορείες συνεχίστηκαν και οι εργάτες μάχονταν ενάντια στην αστυνομία και τους στρατιώτες όποτε έρχονταν για να συλλάβουν τους αντιπροσώπους τους. Πολλοί σκοτώθηκαν από τους άντρες της αστυνομίας.

Μέσα στο 1957 οι συλλήψεις, οι φυλακίσεις και οι εκτελέσεις συνεχίστηκαν. Τα μέλη των Συμβουλίων, που δεν είχαν συλληφθεί, άρχισαν να παραιτούνται. Το Συμβούλιο Εργατών στους Σιδηροδρόμους κηρύχθηκε παράνομο, στις 29 Ιανουαρίου.

Ο πρωθυπουργός Απρο, ανακοίνωσε, στις 29 Σεπτέμβρη, ότι τα Εργατικά Συμβούλια θα τα αντικαθιστούσαν τα "Συμβούλια Εργασιών", που θα ελέγχονταν από τα συνδικάτα, γραφειοκράτες, πιστούς δούλους του κράτους.

Τελικά, στις 17 Νοέμβρη, ανακοινώθηκε πως όλα τα εναπομείναντα Συμβούλια καταργούνταν.

"ΣΥΝΩΜΟΣΙΑ"

Ακόμα και σήμερα, μέλη των κομμουνιστικών κομμάτων πιστεύουν, πως η Ουγγρική Επανάσταση ήταν μια αντεπαναστατική "φασιστική" συνωμοσία.

Είναι αλήθεια, ότι συντηρητικοί, ακόμα και φασίστες, είχαν εμπλακεί σε επιθέσεις κατά των αρχών. Ήλπιζαν να εκμεταλλευτούν την αναταραχή, για να προωθήσουν τα δικά τους συμφέροντα.

Όμως δεν μπορεί παρά να γίνει δεκτό, ότι η μάχη παρέμεινε στα χέρια της εργατικής τάξης που έβλεπε προς το μέλλον - προς μια πραγματική, ελεύθερη κομμουνιστική κοινωνία, διαχειριζόμενη από την πλειοψηφία των εργαζομένων μέσω των συμβουλίων που είχαν ήδη αρχίσει να σχηματίζονται.

ΤΑ ΕΠΑΚΟΛΟΥΘΑ

Δεν υπάρχουν επίσημοι αριθμοί για το πόσοι άνθρωποι πέθαναν στην Ουγγαρία το 1956-57. Εκτιμάται πως ήταν 20.000-50.000 Ούγγροι και 3.500-7.000 Ρώσοι.

Ο αριθμός των τραυματιών είναι πολύ μεγαλύτερος, ενώ πάνω από 100.000 έφυγαν από τη χώρα.

Οι αναταραχές - απεργίες και πορείες - συνεχίστηκαν μέσα στο 1958 και 1959 και μέσα σ' αυτά τα χρόνια χιλιάδες εκτελέστηκαν.

Δεν αποτελεί έκπληξη το ότι η ουγγρική εργατική τάξη δεν έλαβε συμπαράσταση, όπλα, ή ιατρικά εφόδια, από τις δυτικές δυνάμεις. Κι αυτό γιατί πάλευαν για κάτι που ήταν αντίθετο τόσο στην καπιταλιστική αστική δημοκρατία, όσο και στον καπιταλισμό σοβιετικού τύπου.

Ήταν απόλυτα ενάντια στα συμφέροντα των δυτικών κυβερνώντων τάξεων να δώσουν οποιαδήποτε βοήθεια. Παραπονούνταν και φώναζαν για την καταπάτηση της δημοκρατίας και του ελεύθερου λόγου και για τις "κομμουνιστικές" δικτατορίες, ενώ έκαναν το σταυρό τους και εύχονταν μια τέτοια αναταραχή να μην εξαπλωθεί στις δυτικές ευρωπαϊκές χώρες.

Υπήρξε συμπαράσταση προς τους σκοπούς της ουγγρικής εργατικής τάξης από το Εργατικό Κόμμα ή το TUC (σ.τ.μ.. της Μ. Βρετανίας); Όχι, φυσικά, δεν υπήρξε.

Και η εργατική τάξη στις άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης; Πολλοί συγκινήθηκαν από τις θαρραλέες μάχες των Ούγγρων αδελφών τους, αλλά δεν μπορούσαν να βοηθήσουν, γιατί ήταν ακόμα κάτω από την πλήρη εξουσία της αστικής δημοκρατίας.

Ένα παράδειγμα πρακτικής βοήθειας, που θα θυμούνται πάντα οι Ούγγροι εργάτες, ήταν τότε, που λιμενεργάτες του Χαλ και του Λίβερπουλ, αρνήθηκαν ν' αγγίξουν φορτία σοβιετικών πλοίων. Συγκρίνεται αυτό με τη στάση της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ελευθέρων Συνδικάτων, που απέρριψε έκκληση των Εργατικών Συμβουλίων να ενεργοποιήσει ένα διεθνές μποϋκοτάζ;Η Ουγγρική Επανάσταση αποτελεί σημείο αναφοράς στη σοσιαλιστική ιστορία.

Τώρα, μετά τον σταλινικό παγετώνα, που είχε ακινητοποιήσει το εργατικό κίνημα για τόσο καιρό, ήρθε το λιώσιμο των πάγων: Πολλοί άνθρωποι άρχισαν ν' αναρωτιόνται σχετικά με την πραγματική φύση της ιδεολογίας του Κομμουνιστικού Κόμματος.

Νέες ιδέες άρχισαν να προβάλλουν, οι οποίες, λίγο-πολύ, απέρριπταν τις ιεραρχικές δομές των κομμουνιστικών κομμάτων.

Ο επαναστατικός αναρχισμός, ο συμβουλιακός κομμουνισμός και άλλα ρεύματα επανεμφανίστηκαν. Οι άνθρωποι άρχισαν να διαβάζουν διανοούμενους, όπως Λούξεμπουργκ, Πάνεκοκ, κ.ά., όλους αυτούς που είχαν κατακρίνει τη λενινιστική πρακτική.

Η Ουγγρική Επανάσταση βοήθησε να διαλυθούν τα σύννεφα του μυστηρίου yύρω από την Ε.Σ.Σ.Δ. και τους δορυφόρους της. Επιβεβαίωσε την άποψη της αδυσώπητης πάλης της εργατικής τάξης ενάντια σ' όλα τ' αφεντικά και τους αφέντες, όπως και αν επιχειρούσαν να παραστήσουν τους εκπροσώπους των εργατών. Φωτίζει το δρόμο για μια νέα κοινωνία, για την οποία τόσοι εργαζόμενοι έχουν δώσει τη ζωή τους.

Πρέπει να τιμούμε τη μνήμη των Ούγγρων, που συντρίφθηκαν από τα σοβιετικά στρατεύματα, μαχόμενοι για μια κοινωνία με όλα τα μέσα στη διάθεσή μας.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Κάθε άλλο παρά αναρχική είναι και παραπέμπει σε μαρξιστικές-εξουσιαστικές αντιλήψεις.
2. Λέγεται... απλά Αναρχία, κάτι που περιλαμβάνει και την ελευθερία (ατόμου και κοινωνίας) και την κοινοκτημοσύνη, αφού αυτές είναι αλληλένδετες.